Salta pa kontenido

Administrashon Outónoma Demokrátiko di Nort i Ost Siria

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Administrashon Outónoma Demokrátiko di Nort i Ost Siria
de facto regime, entidat teritorial atministrativo, autonomous region
Parti diSyria, Rojava Editá
Fecha di fundashon òf kreashon19 yüli 2013 Editá
Nomber ofisialالإدارة الذاتية الديمقراطية لإقليم شمال وشرق سوريا, Rêveberiya Xweseriya Demokratîk a Herêma Bakur û Rojhilatê Sûriyê Editá
Nòmber nativoالإدارة الذاتية الديمقراطية لإقليم شمال وشرق سوريا, Rêveberiya Xweseriya Demokratîk a Herêma Bakur û Rojhilatê Sûriyê, ܡܕܒܪܢܘܬ݂ܳܐ ܝܬ݂ܝܬܳܐ ܕܝܡܩܪܐܛܝܬܳܐ ܠܩܠܝܡܳܐ ܕܓܪܒܝܳܐ ܘ ܡܕܢܚܳܐ ܕܣܘܪܝܰܐ, Kuzey ve Doğu Suriye Demokratik Özerk Yönetimi Bölgesi, Rêveberiya Xweseriya Demokratîk a Herêma Bakur û Rojhilatê Sûriyê Editá
Nomber kòrtikuDAANES, AADNES Editá
ReligionSunni Islam, Kristianismo, laicism Editá
Partisipante na2019 Turkish offensive into north-eastern Syria Editá
Idioma ofisialKurmanji, Syriac, árabe Editá
PaisSyria Editá
KapitalAyn Issa Editá
Situá na teritorio administativoSyria Editá
Zona di tempuUTC+03:00 Editá
Koordinato geográfiko37°3′0″N 41°15′0″E Editá
Órgano legislativoSyrian Democratic Council Editá
Diplomatic relationHerêma Kurdistanê Editá
MonedaSyrian pound Editá
Nominá paDutch Design Award 'Habitat' Editá
Wèpsait ofisialhttps://daanes.org/en Editá
HashtagRojava Editá
BanderaSymbols of Rojava Editá
Telephone country code+963 Editá
Map

E Administrashon Outónomo Demokrátiko di Nort i Ost Siria (DAANES) ta un autoridad polítiko de facto na nort‑ost di Siria ku a surgi den e guerra sivil di pais. E ta maneha un región grandi ku ta konosi tambe komo Rojava, ku e ta inkluí area ku hopi kurdo hende i komunidatnan Arabe, Asirio i otro. E administrashon a desaroyá su sistema di gobiernu mes den e periodo kaminda e estado sentral a bira mas débil, espesialmente despues ku e Fuerzan Demokratiko Siriano (SDF) a bira e fuerza di seguridat prinsipal den e región. DAANES no ta rekonosí ofisialmente pa gobierno Siriano of pa mayoria di estado extranjero, pero a tene algun forma limitado di relashon internasional.

E región tin un populashon diversu etnikamente, ku ta inkluí kurdonan, Arabanan i Asirionan grandi, i tambe grupunan chikí komo Turkmen, Armenio, Sirkasio, i Yazidi. Bajo DAANES, gobiernu lokal ta trata pa reflehá e diversidat aki den politíka i representashon, aunke presionnan for di banda i konfliktunan a influenshá e realidat polítiko.

Origen i estruktura polítiko

[editá | editá fuente]

DAANES ta basa riba organisashon lokal ku a bira komun i kounselnan sivil durante e guerra sivil, ora e estado a bira mas débil. Den 2018, e esfuerzonan aki a formalisa den e Administrashon Outónomo Demokrátiko, ku a integrá institushonnan sivil i di servisio den un marko di gobiernu regional. E administrashon ta promové prinsipionan manera demokrasia partisipativo, igualdad i justisia sosial, ku e ta trata pa involve hende lokal den tuma desishonnan i reflehá diversidat etniko i relijioso.

E konstitushon provisional di e región, konosi komo Karta di Kontrakto Soshal, a wordu adopta pa prome biaha den 2014 i a wordu aktualisa ku tempo. Vershonan inisial ta afirmá ku e regionnan outónomo ta keda parti di un Siria federal den futuro, un postura ku a persisti den aktualisashonnan konstitushonal.

Gobiernu i sosiedat

[editá | editá fuente]

E modelo polítiko di DAANES ta basa riba konfederalismo demokrátiko, ku ta pone enfasis riba desentralisashon i organisashon di komunidat lokal. Komunnan i kounselnan lokal ta linká ku organonan mas grandi, ku ta buska balansá outonomía lokal ku kooperashon regional. E administrashon tambe ta promové igualdad di hòmber i muhé, sostenibilidad ambiental, i protekshon di diversidat kultural i lingüístiko. E polítika ofisial ta duna status igual pa e idioma Kurdo, Arabe i Siriako, i ta protehá drechonan di tur komunidat.

Aunke e sistema tin su meta, e a enfrenta kritikan i desafionan. Observadornan a señalá ku ta eksistí kuestionnan tokante independensia di e sistema judicial, presion polítiko for di grupunan armá, i disputa riba kuantu representashon sivil ta presente den desishonnan.

Seguridat i fuerza armá

[editá | editá fuente]

E Fuerzan Demokratiko Siriano (SDF) ta e fuerza militar prinsipal di DAANES desde su promé aña, ku ta asegurá territorio i partisipá den konfliktu kontra Estado Islámiko i grupunan Turko‑apoya. E aparato di seguridat internu, inkluí e Asayish, ta sirbi komo polisia i protekshon públiko. E entidadnan aki a involvá den konfliktunan kontinua den norte‑este di Siria, i organizashonnan internashonal a reportá alegashonnan di abuso di drechonan humano den trata di detenidonan.

Relashon externo i konfliktunan

[editá | editá fuente]

DAANES ta operá den un ambiente geopolitiko kompliká, ku ta enfrenta preshon militar for di Turki i su grupunan sirianan aliá, espesialmente na area frontera. Tambe a tene negoshonan ku gobierno Siriano i aktornan internashonal tokante futuro di e región. Un akuerdo di 2025 entre SDF i gobierno Siriano a buska integrá institushonnan di e región outónomo den framework di estado, aunke implementashon i alsensia di e akuerdo ta dependé di situashon polítiko.

E administrashon tambe a hasi deklarashonnan ku ta kondená atakanan for di banda i ta afirmá su kompromiso pa protehá sivil i mantene strukturanan di gobiernu den medio di presionnan militar i polítiko kontinua.