Vliegveld
Un vliegveld ta un tereno di aviacion cu un of mas pista (di aterisahe), caminda avion por subi y aterisa. Un aeropuerto ta un vliegveld mas grandi diseña y regla pa e yegada y salida di pasahero y carga.
Un vliegveld militar ta wordo yama un base aereo, mientras cu un sitio di aterisa di helicopter ta conoci como un heliport. Algun vliegveld ta sirbi tanto metanan civil como militar. Den e caso aki, e pistanan hopi biaha ta wordo comparti, pero otro facilidadnan ta separa. Un ehempel di esaki ta e Aeropuerto Eindhoven.
Fuera di aeropuertonan mas chikito, tur aeropuerto tin un centro di communicacion caminda controlado di aviashon ta coordina trafico aereo. Aeropuerto cu ta maneha trafico di biahero tambe tin facilidadnan di check-in y tripulante.
Historia y desaroyo
[editá | editá fuente]E prome luga caminda avionnan por a lanta y aterisa tabata veldnan di yerba. Avionnan por a acerca for di varios direccion dependiente di e biento. E siguiente paso tabata veldnan no asfalta (santo of tera), cu tabata ofrece menos friccion cu yerba den tempo seco. Finalmente, esakinan a wordo reemplasa pa superficienan asfalta, haciendo aterisahe posibel den practicamente cualke tempo, tanto den dia como anochi.
E titulo di "aeropuerto mas bieu na mundo" ta controversial. Aeropuerto College Park na Maryland, funda na 1909 pa Wilbur Wright, ta wordo considera como e aeropuerto di mas bieu cu te ainda ta completamente operacional.
E termino airport a wordo uza pa prome biaha den un articulo di corant di 1919, caminda a referi na Bader Field na Atlantic City, New Jersey.
E crecemento di aviacion durante Prome Guera Mundial a conduci na construccion di aeropuertonan nobo. Debi cu avionnan mester a acerca for di direccionnan specifico, a desaroya recurso pa yuda piloto determina direccion y angulo di aterisahe.
Despues di guera, algun aeropuerto militar a adapta pa acomoda buelonan di pasahero. Un di e prome ehempelnan tabata Aeropuerto Le Bourget cerca di Paris. E prome aeropuerto internacional tabata Aeropuerto Croydon pazuid di London, aunke un aeropuerto na Hounslow ya tabata den uzo como tal pa nuebe luna. Na 1922, e prome aeropuerto exclusivamente pa aviacion comercial a habri na Königsberg, Alemania. E prome aeropuertonan aki tabatin pista asfalta, haciendo buelo di anochi y avionnan mas pisa posibel.
E prome lusnan di aterisahe a wordo instala for di fin di añanan 1920 padilanti. Den añanan 1930, e sistema di lus di acercamento (approach lighting system, ALS) a sigui, cua ta provee pilotonan cu informacion tocante e direccion di acercamento y e velocidad di bahada. E color y blinknan intermedio di e luznan a wordo standarisa despues door di e Organisacion Internacional di Aviacion Civil (ICAO).

Despues di Segundo Guera Mundial, e diseñonan di aeropuerto a bira mas ingenioso. Terminalnan di biahero hopi biaha tabatin un configuracion centralisa (mayoria be den forma di un strea of circulo), y rondona pa multiple pista.
Cu e binida di avionnan jet den añanan 1960, aeropuertonan a crece significantemente den tamaño. Pistanan construi di asfalt of beton a bira mas largo y hancho.
Nomber
[editá | editá fuente]Aeropuertonan ta haya nan nomber pa distingui nan for di otro. Esaki por wordo haci den varios manera:
- Algun aeropuerto tin un nomber propio, manera Schiphol.
- E aeropuerto ta nombra pa un pueblo of municipio kaminda e ta situa. Por ehempel, Aeropuerto Hato
- E aeropuerto ta wordo indica pa e ciudad(nan) grandi den cercania, manera Aeropuerto Rotterdam Den Haag.
- E aeropuerto ta haya su nomber for di un persona conoci, por ehempel Aeropuerto Internacional Reina Beatrix of Aeropuerto Juancho E. Irausquin.
Zona di tera y aire
[editá | editá fuente]Aeropuertonan ta wordo dividi tipicamente den dos zona strictamente separa: zona di tera (landside') y zona di aire (airside).
Zona di tera ta encera tur area accesibel pa publico di e aeropuerto, manera e terminal prome cu e puntonan di control di seguridad, balie di check in, parkeerplaats, transporte publico, kiss-and-ridezones, y posiblemente un terras panoramico. Zona di aire ta areanan accesibel solamente pa pasaheronan di salida, yegada, of transito (y personal di aeropuerto). Esaki ta inclui e gate, pier, y centro di compra duty-free.
Referensia
|