Atardi (poema)
| Form of creative work | poem |
|---|---|
| Outor | Joseph Sickman Corsen |
| Fecha di publikashon | 1905 |
| Pais di orígen | Kòrsou |
| Idioma di obra/nomber | Papiamentu |
Atardi ta un poema klásiko den idioma papiamentu, publiká na aña 1905 i skirbí pa Joseph Sickman Corsen, un poeta, dramaturgo i lingwista di Kòrsou. E poema ta notabel pa su beyesa líriko, su uso refiná di papiamentu, i su imágennan bibu di paisahe karibeño. E ta un obra kanóniko tantu den literatura na papiamentu komo den literatura di region karibense.
Historia
[editá | editá fuente]E poema Atardi a sali pa promé biaha dia 27 di sèptèmber 1905 den e publikashon katóliko La Cruz, bou e nomber di “Jos. C.”.[1] Despues, e poema a wòrdu inkluí den e kolekshon póstumo di poesia di Corsen titulá Poesias (1914), ku ta kontené prinsipalmente obra na spaño i na final di e buki tabatin tres poema na papiamentu, inkluso "Atardi".[2]
Joseph Sickman Corsen (1853–1911) tabata un di e promé poetanan ku a demostrá ku papiamentu por sirbi pa ekspresá arte literario di nivel altu. Ounke e tabata skirbi tambe den hulandes i spaño, el a logra elevá papiamentu komo idioma poétiko, lantando su dignidat den un tempu ora cu e idioma tabata mira mas bien komo un lenga oral i informativo.
Den literatura na papiamentu "Atardi" ta wòrdu konsiderá un di e tekstonan fundamental i ta un punto di referensia den historia literario di Karibe Hulandes. Awendia, e ta wòrdu regularmente usá den programa edukativo na skolnan na Kòrsou, Aruba i Boneiru; den festivalnan kultural i selebrashonnan di idioma i pa interpretashon musikal den forma di koro i orkestra.
Kontenido i tema
[editá | editá fuente]“Atardi” ta un poema meditativo riba e ora di atardi, ku ta sirbi komo un símbolo poétiko pa refleho personal, trankilidat, nostalgia i mortalidat. E paisahe antiano, su lus, brisa i silensio ta sirbi komo fondo pa reflehonan mas profundo.
E estilo di e poema ta rítmiko, musikal, i ta usa aliterashon ku hopi efekto, kontribuyendo na su popularidat.
Letra original
[editá | editá fuente]Ta pakiko mi no sa
Ma esta tristu mi ta bira,
Ora e solo ya kaba
Su bida, su luz, su ira?
Ta pakiko ora e seiba
Di bientu a keda sin son,
Mi alma sinti e mes weita
Di un tristesa sin rason?
Ta pakiko ora e lugá
Pa kabrita a bira drechi,
Mi kurason sinti ya
Un angustia ku no ke kresi?
Ta pakiko e brisa stima
Mi karisia mi kabes,
Mi sinti mi alma mas riba
Sinti mi kurpa sin peso?
Ta pakiko e ora ey
Mi ta purba di komprondé
Di unda e sintimentu ey
Di tristu soledad ta bini?
Ma nunka no por sa tur kos,
E tin kos sin esplicashon.
Mi ta sinti, sin konosé
E motibu di mi emoshon.
Tradukshon i variantenan
[editá | editá fuente]E poema a wòrdu tradusí den varios idioma[2]:
- ingles – G. Pinedo na aña 1905 mes.
- spaño – Corsen mes (tres version) i Sidney Joubert
- franses - Corsen mes
- hulandes – P.J. Poiesz, Luc Tournier, i Cola Debrot.
Corsen a tradusí “Atardi” na spaño ku tres version diferente bou título: Puesta del Sol, Cae el Sol, i Al atardecer.[3] E variantenan aki no ta simplemente un tradukshon literal, sino kada uno ta reflehá un distinto tono poétiko, struktura i introspekshon emoshonal ku tabata mustra riba un desaroyo semehante na e estilo di e famoso poeta spaño, Antonio Machado (1875–1939). Corsen tabata eksplorá doló, nostalgia i un ansiedat spiritual, sin yega na un konklushon eksplísito, loke ta duna un sentido di misterio kontemplativo. E manuskriptonan aki awor ta parti di e kolekshon na University of Curaçao.
Literatura
[editá | editá fuente]- Corsen, Joseph Sickman (1905). Werna: Rimas y poesías en lengua papiamento. Curaçao: Imprenta Van Dorp.
- Habibe, Henry. Literatura y Sociedad en el Caribe Neerlandés. (varios edishon).
- Habibe, Henry (2006). Honderd jaar Atardi; Een verkenning van het poëtisch oeuvre van J.S. Corsen
- De Haas, Fred. Observashonnan estilístiko riba e tradukshonnan Spaño di “Atardi”.
- De Haas, Fred (2011). Het Papiaments – oorsprong, ontwikkeling en gebruik. Zutphen: Walburg Pers.
- Instituto Lingwistiko Antiyano. Archivo di Joseph Sickman Corsen (UoC), Kolekshon Manuskrip.
- Machado, Antonio (1907). Soledades, galerías y otros poemas. Madrid: Renacimiento.
Mira tambe
[editá | editá fuente]Fuente, nota i/òf referensia
|