Jump to content

Bromo

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Bromo
Bromo
Konfigurashon elektróniko
General
Símbolo Br
Number atómiko 35
Propiedat kímiko
Masa atómiko 79,904 u
Konfigurashon elektróniko  [Ar]3d10 4s2 4p5
Imágen riba Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Unidadnan SI y CSTP ta wordo uza,
a menos cu ta indica al contrario.
[Editá Wikidata] · [Manual]

Bromo ta un elemento kímiko ku símbolo Br i number atómiko 35. E ta pertenesé den e grupo di halogen. Komo un supstansha ènkel, e ta forma e molekül diatómiko dibromo (Br2), un supstansha ku no ta aparesé den naturalesa na Tera. E elemento ta presentá prinsipalmente den forma di salu, spesialmente bromide (Br-) i bromat (BrO3-).

Deskubrimentu

[editá | editá fuente]

Bromo (griego: βρῶμος, brōmos = "stinki") a wòrdu deskubrí na 1826 dor di kímiko franses Antoine-Jérôme Balard. El a deskubr'e miéntras e tabata eksperimentá ku residuo pa ku awa di laman evaporá. Bromo a wòrdu produsí industrialmente rònt di 1860.

Aplikashon

[editá | editá fuente]

Bromo ta wòrdu usá ampliamente pa produsí supstanshanan kompuesto ku ta kontené bromo pa industria i agrikultura. Den pasado, bromo tabata wòrdu usá den e produkshon di ethyleendibromide. Esaki tabata usá komo agregashon na gasolin ku chumbu pa evitá ku e motor ta bati of bider. Debí an e efektonan dañino riba medio ambiente, e aplikashon aki no ta ampliamente usá mas.

Bromo ta wòrdu usá ampliamente den líkido di bor i, den pasado, den pestisida (normalmente den forma di methylbromide). E ta wòrdu usá tambe den vèrf, pèrfume, den industria farmaséutiko, i pa fotokímikonan.

Apariensia

[editá | editá fuente]

Bromo ta aparesé prinsipalmente komo bromide den naturalesa. E supstanshanan aki ta aparesé den konsentrashonan abou (0,0065%) den awa di laman. E kantidat total di bromo na Tera ta kalkulá na mas o ménos 100 bion tòn.

Laman Morto so ta kontené rónt di un bion tòn, i Isreal i Hordania, inkluso China i Estadonan Uni di Amérika ta produktornan prinsipal di bromo. Den estado di Arkansas ta kaminda e ta wòrdu saká for di pekel. Adishonalmente, kaliumbromide (KBr) i kaliumkarbonaat (KBrO3) tambe ta wòrdu hañá den minanan di salu.

Industrialmente, bromo ta wòrdu produsí dor di pasa gas di kloro dor di un solushon di kaliumbromide:

Toksikologia

[editá | editá fuente]

Bromo elemental ta sumamente tóksiko pa hende. Kontakto ku kueru ta kousa mancha hél, ku ta disparsé di algun tempo. Ku kontakto prolongá, kueru por daña i haña heridanan profundo ku ta kura difisil.

Inhalashon di damp di bromo ya kaba na konsentrashonnan abou (algun desénas ppm) por kousa síntomanan, manera doló di gargante, rosea kortiku i biramentu di kabes. Ingestion por kousa daño serio na sistema digestivo. E damp tambe ta irita wowo severamente.

Bromide anorgániko, manera natriumbromide (NaBr) i kaliumbromide (KBr), ta ménos tóksiko. Den pasado, e supstanshanan aki tabata asta wòrdu usá komo remedi den dósisnan relativamente altu.