Jump to content

Calabas

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E articulo aki ta uza ortografia di Papiamento. Lo aprecia si por mantene e articulo aki na estilo di Papiamento.
Calabas
Bario na  Aruba
Cas di cunucu na Calabas 75
Detayenan di e cas monumental Calabas 75
Division administrativo
Region  Noord
Coordinato  12°33′25″N 70°0′20″W / 12.55694°N 70.00556°W / 12.55694; -70.00556
Mapa di Calabas
Map
[Edita Wikidata] · [Manual]

Calabas of Calbas ta un bario entre Moko y Alto Vista, den region Noord di Aruba.[1] E area aki a haya su nomber di e mata Crescentia cujete, localmente conoci como calbas.[2]

Historia

[editá | editá fuente]

Calabas ta un di e luganan na costa nort di Aruba caminda tabatin presencia indigena. Segun fuentenan historico, e zona tabata habita pa indjannan y ta posibel cu ainda tin restonan arkeologico den e area.[3]

E bario ta aparece riba e mapa di Werbata, publica na 1912, caminda ta indica cu tabatin minanan di oro den e area. Den e prome mita di siglo binti, Calabas tabata conoci entre e habitantenan di Noord como “Bena di Calbas”,[2] un nomber relaciona cu e actividad minero cu tabata domina e zona.

Mineria di oro

[editá | editá fuente]

Calabas tabata un di e centronan minero mas importante durante e epoca di mineria di oro na Aruba. Ya durante e periodo di e compania ingles, Aruba Gold Concessions Ltd., cu tabatin su instalacionnan na Bushiribana, tabatin actividad minero den Calabas. Sinembargo, e periodo mas intensivo di explotacion a tuma luga durante e asina yama periodo di Balashi (1900–1916).

Durante e periodo aki, tabatin por lo menos cinco tunnel minero activo:

  • Bena California
  • Bena Barticol
  • Bena Katushi
  • Tunnel No. 1
  • Tunnel Grandi

Varios di e tunnelnan aki ta habri ainda awendia y ta sirbi como pos di awa.[4]

E structura di mineria tabata similar na esun di Miralamar: minanan cu profundidad di mas cu mil pia, cu tunnelnan cada dos shen pia cu tabata ramifica den diferente direccion. [4] Pa lanta y baha e material, tabata uza mashinnan di vapor. Den algun minanan, e trabou tabata wordo haci cu yudansa di cabay, of manualmente door di cuater homber.[4]

E condicionnan di trabou den e minanan di oro di Calabas tabata duro y frecuentemente peligroso. E riesgo di bashamento y otro accidente den e tunnelnan tabata constante, specialmente despues di yobida pisa. Un parti di e mineronan tabata traha bou di e sistema di tributo, caminda nan tabata saca e mineral independientemente y bende esaki na e compania.[2] Pago tabata wordo haci tanto den efectivo como, den algun caso, cu morocota, un moneda di oro cu un balor aproxima di cuarenta dollar.[4]

Transporte

[editá | editá fuente]

Durante e periodo di explotacion di oro, Calabas tabata parti di un sistema logistico amplio cu tabata conecta diferente mina di Aruba cu e fabrica di fundicion di oro na Balashi. Tur e material extrae for di e minanan, incluyendo e greis, tabata wordo transporta for di Calabas pa Balashi.

Prome cu tabatin transporte motorisa, conoci despues como trekinchi, tabatin un sistema extenso di transporte cu burico. Diariamente, convoynan di burico tabata haci biahenan entre Calabas, Miralamar, Cristal y Balashi. Seis burico por a hala mas o menos un ton di greis. En total, rond di tres shen burico tabata envolvi den e sistema aki.[4]

Cada convoy tabata consisti di binti te bintitres burico, dirigi pa dos mandado di burico: uno na cabes y uno patras di e liña. Dos of tres mucha homber tambe tabata acompaña e convoy. Un liña di burico tabata generalmente propiedad di un persona, loke a crea un grupo grandi di doño y criado di burico cu tabata huur nan animalnan na e compania di oro.

Desaroyo moderno

[editá | editá fuente]

Dia 2 di juli 1988, Calabas Ballpark a wordo habri oficialmente den e bario.[5] Principalmente durante e añanan 1980 y comienso di añanan 1990 tabata activo e propio ekipo di softball di Calabas: Calabas Blue Jays.