Chavismo
| Supkategoria di | Bolivarianism, left-wing nationalism, left-wing populism, far-left |
|---|---|
| Fecha di fundashon òf kreashon | 1999 |
| Nòmber duná di | Hugo Chávez |
| Fundadó òf kreadó | Hugo Chávez |
| Pais | Venezuela |
| Basá riba | sosialismo, feminismo |
| Fecha | 1999 |
| Fecha inisial | 1999 |
| Fecha final | 2013 |
| Lo kontrario di | Venezuelan opposition |
Chavismo ta un ideologia i movementu polítiko di iskierda ku a surgi na Repúblika Bolivariano di Venezuela rònt di e liderazgo di Hugo Rafael Chávez Frías. Den su esencia, chavismo ta presenta su mes komo un movementu sivil-militar, orientá riba sosialismo, bolivarianismo i un enfasis riba soberania nashonal, partisipashon popular i redistribushon sosial.[1]

E konhunto di polítika públiko i reformanan institushonal implementá bou di chavismo, tanto na nivel gubernamental komo den e base sosial, ta konosi komo e Revolushon Bolivariano. E proseso aki ta forma parti di un patronchi mas amplio di transformashon polítiko den Latinoamérika, konosi na spaño komo e Marea Rosa (birada pa robes), un periodo den kual varios gobièrnu iskierdista a yega na poder den region.
Chavismo a dominá e esenario politiko venezolano durante e presidensia di Hugo Chávez (1999–2013) y Nicolás Maduro (2013-2026), su susesor polítiko.
Bou di e gobièrnu di Nicolás Maduro, chavismo a hunga un rol sentral den e polarisashon polítiko di Venezuela, karakterisá pa un konflicto prolongá entre e partidario di gobièrnu i oposishon.[2][3] Den e konteksto aki, e término "madurismo" ta usá frekuentemente pa referí spesifikamente na e fase di chavismo asosiá ku e liderazgo di Maduro, ounke e presidente mes a rechasá e denominashon aki.[4]
Krítika i kontroversia
[editá | editá fuente]Chavismo a generá krítika nashonal i internashonal, prinsipalmente bou di gobièrnu di Nicolás Maduro. Organisacionnan internashonal di derechi humano i analistanan polítiko a señalá un debilitashon di institushonnan demokrátiko, konsentrashon di poder den órganonan ehekutivo i restrikshonnan riba oposishon polítiko.[5] Tambe a reportá presion riba medionan di komunikashon independiente i restrikshon di libertat di expresion.[6][7] Den plano ekonómiko, kritikonan ta atribuí e krisis profundo di Venezuela, marká pa hiperinflashon, eskases di produktonan básiko i emigrashon masivo, parsialmente na polítikanan i kontrol estatal implementá bou di chavismo.[8] E gobièrnu venezolano, sinembargo, ta argumentá ku sankshonnan internashonal i presion eksterno ta e kousa prinsipal di e deterioro ekonómiko.
Diverso informe di Nashonnan Uni i organisashonnan no-gubernamental (NGO) internashonal a dokumentá violashonnan di derechi humano, inkluyendo detenshon arbitrario i uso eksesivo di forsa pa organismonan di seguridat.[9]
Mira tambe
[editá | editá fuente]Fuente, nota i/òf referensia
|