Jump to content

Chavismo

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
chavismo
Supkategoria diBolivarianism, left-wing nationalism, left-wing populism, far-left Editá
Fecha di fundashon òf kreashon1999 Editá
Nòmber duná diHugo Chávez Editá
Fundadó òf kreadóHugo Chávez Editá
PaisVenezuela Editá
Basá ribasosialismo, feminismo Editá
Fecha1999 Editá
Fecha inisial1999 Editá
Fecha final2013 Editá
Lo kontrario diVenezuelan opposition Editá

Chavismo ta un ideologia i movementu polítiko di iskierda ku a surgi na Repúblika Bolivariano di Venezuela rònt di e liderazgo di Hugo Rafael Chávez Frías. Den su esencia, chavismo ta presenta su mes komo un movementu sivil-militar, orientá riba sosialismo, bolivarianismo i un enfasis riba soberania nashonal, partisipashon popular i redistribushon sosial.[1]

Hugo Chávez, di 48° presidente di Venezuela.

E konhunto di polítika públiko i reformanan institushonal implementá bou di chavismo, tanto na nivel gubernamental komo den e base sosial, ta konosi komo e Revolushon Bolivariano. E proseso aki ta forma parti di un patronchi mas amplio di transformashon polítiko den Latinoamérika, konosi na spaño komo e Marea Rosa (birada pa robes), un periodo den kual varios gobièrnu iskierdista a yega na poder den region.

Chavismo a dominá e esenario politiko venezolano durante e presidensia di Hugo Chávez (1999–2013) y Nicolás Maduro (2013-2026), su susesor polítiko.

Bou di e gobièrnu di Nicolás Maduro, chavismo a hunga un rol sentral den e polarisashon polítiko di Venezuela, karakterisá pa un konflicto prolongá entre e partidario di gobièrnu i oposishon.[2][3] Den e konteksto aki, e término "madurismo" ta usá frekuentemente pa referí spesifikamente na e fase di chavismo asosiá ku e liderazgo di Maduro, ounke e presidente mes a rechasá e denominashon aki.[4]

Krítika i kontroversia

[editá | editá fuente]

Chavismo a generá krítika nashonal i internashonal, prinsipalmente bou di gobièrnu di Nicolás Maduro. Organisacionnan internashonal di derechi humano i analistanan polítiko a señalá un debilitashon di institushonnan demokrátiko, konsentrashon di poder den órganonan ehekutivo i restrikshonnan riba oposishon polítiko.[5] Tambe a reportá presion riba medionan di komunikashon independiente i restrikshon di libertat di expresion.[6][7] Den plano ekonómiko, kritikonan ta atribuí e krisis profundo di Venezuela, marká pa hiperinflashon, eskases di produktonan básiko i emigrashon masivo, parsialmente na polítikanan i kontrol estatal implementá bou di chavismo.[8] E gobièrnu venezolano, sinembargo, ta argumentá ku sankshonnan internashonal i presion eksterno ta e kousa prinsipal di e deterioro ekonómiko.

Diverso informe di Nashonnan Uni i organisashonnan no-gubernamental (NGO) internashonal a dokumentá violashonnan di derechi humano, inkluyendo detenshon arbitrario i uso eksesivo di forsa pa organismonan di seguridat.[9]

Mira tambe

[editá | editá fuente]