Jump to content

Deskripshonnan artístiko di Viriato

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Statua di Viriato na Zamora, Spaña.

Viriato, e lider di e resistensia lusitania kontra dominio romano den siglo 2 promé ku nos era, a inspirá numeroso representashon artístiko durante siglonan, partikularmente na Portugal i Spaña. Komo un símbolo di resistensia i identidat nashonal, e tabata un tema ku ta ripití den arte visual, literatura i monumentonan públiko. E representashonnan aki hopi bia ta enfatisá su birtutnan komo un guerero, lider i patriota.

Antesedente históriko

[editá | editá fuente]

Viriato (rònt di 180–139 promé ku nos era) tabata un hefe di e Lusitanonan, un pueblo nativo di e Península Ibériko wèst. El a dirigí guera di guerila kontra forsanan romano ku éksito pa vários aña durante e Guera di Lusitania. Su traishon i asesinato dor di su mes enviadonan—supuestamente soborná dor di e romanonan—a kombert’é den un figura manera mártir den konsenshi históriko ibériko.

Arte visual

[editá | editá fuente]

Pinturanan

[editá | editá fuente]
E Morto di Viriato, Hefe di e Lusitanonan, di José de Madrazo y Agudo, 1807, zeta riba lona, ​​307 x 462 cm, Madrid, Museo del Prado.

Viriato a bira un figura prominente den pintura di e era romántiko, partikularmente durante siglo 19 ora ku temanan di nashonalismo i resistensia a gana popularidat den arte oropeo.

  • “La muerte de Viriato, jefe de los lusitanos” (“E morto di Viriato, lider di e Lusitanonan”) di José de Madrazo y Agudo: E pintura spañó konosí aki ta deskribí e asesinato di Viriato, ku un komposishon ku ta rekordá e pinturanan di historia romano, ku ta enfatisá temanan di traishon i perfidia romano, i ku ta enfatisá e traishon i traishon klásiko.
  • “La muerte de Viriato” (“E Morto di Viriato”) di José Villegas Cordero.

Eskultura

[editá | editá fuente]
Statua di Viriato na Viseu, Portugal.

Tin vários eskultura di Viriato. Entre nan, esnan mas notabel ta:

  • Monumento di Viriato na Viseu, Portugal: Eskulpi pa Mariano Benlliure i desvelá na 1940, e estatua di bròns aki ta deskribí Viriato ku un brasa haltu, simbolisando desafio. E ta un di e representashonnan mas ikoniko, frekuentemente asosiá ku nashonalismo portugues i sentimentu anti-imperialista.
  • Estatua na Zamora, Spaña: E monumento aki ta honra Viriato di mesun manera komo un defensor heroiko di libertat i hopi bia ta wòrdu usá den selebrashonnan regional i kontekstonan edukativo.

Literatura i teater

[editá | editá fuente]

Aunke prinsipalmente enfoká riba arte visual, representashonnan di Viriatoden literatura i drama a influensiá su ikonografia. Obranan di teatro i poemanan for di e Renasementu te na e era moderno a portret’é komo un figura di resistensia manera Kristu. E tratamentunan literario aki hopi bia a informá representashonnan artístiko dor di enfatisá su superioridat moral, liderazgo i destino trágiko.

Algun di e obranan literario ei ku ta deskribí Viriato ta:

  • Obranan moderno i klásiko tempran
    • Luís de Camões, Os Lusíadas (1572): E epiko nashonal di Portugal ta referí na Viriato komo un figura heroiko di resistensia, elogiando su balentia i liderazgo den Buki III.
    • Félix Lope de Vega, El Viriato (pèrdí, mas o ménos 1600): Aunke e manuskrito ta pèrdí, referensianan históriko ta konfirmá ku e dramaturgo spañó di Edat di Oro a skirbi un obra dramátiko sentrá riba Viriato.
    • Brás Garcia de Mascarenhas, Viriato Trágico (siglo 17): E poema épiko portugues aki ta elevá Viriato na un status mítiko, portretando e komo un patriota noble i mártir ku ta enkarná e spiritu di resistensia nashonal.[1]
  • Obranan di siglo 18–19
    • João Baptista de Almeida Garrett, Caverna de Viriato (c. 1835): Un poema épiko fragmentario den kua Garrett, un figura sentral di Romantismo Portugues, a buska pa krea un epiko nashonal rònt di Viriato.[2]
  • Obranan di siglo 20
    • Miguel Torga, vários poema i ensayo: Torga frekuentemente a aludi na Viriato komo un símbolo di resistensia i dignidat individual, spesialmente den su obranan poétiko i ensayístiko tokante e interior rural di Portugal. Ta notabel su buki Poemas Ibéricos, kaminda e héroe ta wòrdu portretá entre otro figuranan históriko.[3]
  • Obranan di siglo 21:
    • Vicente Costalago, Euris estremeñus i sotras poemas (2025): Un poema narativo na Extremadurano ku ta deskribí e bida di vários héroe Extremadurano, siendo Viriato un di nan.[4]

Representashonnan moderno

[editá | editá fuente]

Den tempu contemporáneo, Viriato ta sigui wòrdu portretá den novelnan gráfiko, materialnan edukativo, i asta weganan di video komo un símbolo di resistensia ibériko. Su imágen tambe a wòrdu apropiá pa vários movementu polítiko i kultural na Portugal i Spaña.

Impakto kultural

[editá | editá fuente]

Deskripshonnan artístiko di Viriato ta reflehá narativonan nashonal den evolushon den e Península Ibériko. Na Portugal, hopi bia e ta wòrdu brasá komo un héroe proto-nashonal ku ta predesí e romanisashon di e region. Na Spaña, e ta wòrdu venerá di e mesun manera den regionnan di Lusitania manera Extremadura. Den tur forma, su imágen ta enkapsulá temanan di libertat, resistensia, traishon, i e kompleksidatnan di historia kolonial.