Eksplorashon espasial
| Supkategoria di | exploration, space research |
|---|---|
| Parti di | human expansion in space |
| Área di trabou | outer space, opheto astronómiko |
| Studiá pa | space sciences, astronautics |
| Historia | timeline of space exploration |
| Sait Stack Exchange | https://space.stackexchange.com |
Eksplorashon espasial ta e investigashon físiko di espasio pa medio di sondeo espasial robótiko sin tripulashon i pa medio di buelo espasial humano.[1]
Miéntras ku e opservashon di ophetonan den espasio, konosí komo astronomia, ta eksistí desde promé ku historia registrá, tabata e desaroyo di rakètnan grandi i relativamente efisiente meimei di siglo binti ku a permití eksplorashon espasial físiko bira un realidat.
Motivashonnan komun pa eksplorá espasio ta inkluí: avanse di investigashon sientífiko, prestigio nashonal, kooperashon internashonal, garantisá e futuro di humanidat i interesnan militar i stratégiko.[2]
Historia
[editá | editá fuente]E era tempran di eksplorashon espasial tabata dominá pa e Kareda Espasial (Space Race), un kompetensia entre Union Soviétiko i Merka pa demostrá superioridat teknológiko.

Entre e logronan mas importante di e periodo aki ta:
- e lansamentu di Sputnik 1 dia 4 di òktober 1957, e promé satélite artifisial den orbita di Tera.
- e promé ser humano den orbita: Yuri Gagarin ku Vostok 1 na 1961.
- e promé kaminata espasial dor di Alexei Leonov na 1965.
- e promé aterisahe outomátiko riba otro kurpa selestial (Luna) na 1966.
- e promé stashon espasial: Salyut 1 na 1971.
Un momento históriko importante tabata e aterisahe riba Luna dor di Apollo 11 dia 20 di yüli 1969.
Den añanan 1970, enfoke a move for di kompetensia i buelonan úniko pa hardware renobá i mas kooperashon i sostenibilidat. Esaki a inkluí e desaroyo di sistemanan reusabel manera e "Space Shuttle".
Un ehèmpel importante di kooperashon internashonal ta e International Space Station (ISS), konstruí entre 1998 i 2011 ku partisipashon di múltiple pais.[3]
Siglo 21
[editá | editá fuente]Den añanan 2000, diferente potensia nobo a bira mas aktivo den eksplorashon espasial, entre nan China, Union Oropeo, Hapon i India.
Den añanan 2010, e industria espasial privá a kresé rapidamente, ku kompanianan manera SpaceX i Blue Origin liderando inovashon den lansamentu i teknologia espasial.
Desde añanan 2020, e enfoke prinsipal mundial ta riba eksplorashon di Luna. Dos programa grandi ta: