Kompa
| Supkategoria di | music of Haiti |
|---|---|
| Pais di orígen | Haiti |
| Intangible cultural heritage status | Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity |
Kompa òf kompas (haitiano: konpa direk òf konpa) ta un género musikal bailabel, ku ta originá na Haiti. E género a wòrdu kreá meimei di añanan 1950 pa e saksofonista i guitarista haitiano Nemours Jean-Baptiste. Kompa ta okupá un luga sentral den bida sosial di Haiti i ta ser konsiderá un simbolo di identidat i orguyo nashonal.[1]
E género ta un meskla di varios influensia musikal. E ta parsialmente derivá di merengue i kuadril haitiano, i tambe di otro género haitiano, twoubadou, miéntras ku e ta integra elementonan di jazz i música kubano. E resultado ta un estilo rítmiko, elegante i fasil pa baila.
Kompa ta karakterisá pa un ritmo kontinuo i un areglo musikal ku ta inkluí un sekshon di ritmo (konga, kampana i drum), baho i sintetisador, komo tambe un sekshon di instrumento di supla. Guitara, hopi biaha dos, tin un ròl importante den e patronchinan rítmiko kompleho di kompa. E letra ta lanta temanan manera libertad, amor, resistensia i pas.[1]
Na desèmber 2025, kompa a wòrdu inskribí riba e lista representativo di UNESCO komo un Herensia Kultural Inmaterial di Humanidat.[2].
Pafor di Haiti
[editá | editá fuente]Kompa a bira e músika popular prinsipal di Guadeloupe i Martinique, unda e ta konosí bou di e mesun nòmber i a hunga un rol importante den e desaroyo di e género zouk.[3]
Fuera di region di Karibe, kompa ta internashonalmente masha popular den komunidatnan di diaspora haitiano rònt mundu, manera na Montreal (Canada), i tambe den paisnan manera Angola, Kabo Verde, i varios region di Nort i Sur Amérika.
E músika ta wòrdu kantá na varios idioma, entre otro krioyo haitiano, franses, spañó, portugues i hulandes.
Artista i gruponan konosí
[editá | editá fuente]Entre e artista i gruponan mas influyente den kompa tin:
- Coupé Cloué
- Sweet Micky
- T-vice
- Carimi
- Djakout Mizik
- Kassav'
- Zouk Machine
- Kompa Kreyol
Gruponan manera Kassav’ i Zouk Machine a wòrdu fuertemente influensiá pa kompa, lokual a kontribuí na su popularidat internashonal di e género.
Fuente, nota i/òf referensia
|