Jump to content

Konkista islámiko di Peninsula ibériko

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Mapa di Hispania durante e invashonnan.

E konkista islámiko di Hispania tabata un proseso militar i polítiko na kuminsamentu di siglo 8 (711–726) ku a kondusí na e kaida di e Reino visigot i e kreashon di al-Andalus. E konkista a kuminsá ora Tariq ibn Ziyad, un komandante Berber bou di e Kalifato Omeya, a baha na Gibraltar na 711 ku alrededor di 7.000 hòmber. E tempu ei, e Reino visigot tabata debil debí na un krísis ekonómiko severo, un poblashon dekadensia kousa pa plaga, i un guera sivil entre dos frakshon noble: partidarionan di rei Witiza i e siguidónan di e rei nobo Roderiko.

Rei Roderiko tabata den nort bringando e vaskonan ora e invashon a kuminsá. El a biaha bai sùit pero a wòrdu derotá i matá pa e forsanan di Tariq na e Bataya di Guadalete na yüli 711. Resistensia lokal tabata desorganisá pasobra e gobièrnu visigodo tabata altamente sentralisá; unabes ku e kapital, Toledo, a kai mas lat e aña ei, e restu di e reino a lucha pa kordiná un defensa. E invasornan tambe a wòrdu yudá dor di e poblashon hudiu, ku a wòrdu persiguí dor di leinan visigot, i dor di algun noble visigot ku tabata oponé Roderiko.

Despues di e éksito di Tariq, e gobernador di Nort Afrika, Musa ibn Nusayr, a yega ku 18.000 sòldá mas. Huntu, nan a usa e kamindanan romano bieu pa kapturá rápidamente statnan grandi manera Sevilla, Merida i Zaragoza. Mayoria region a entregá pa medio di akuerdonan legal yamá kapitulashon. Den e paktonan aki, lidernan lokal a warda nan terenonan i libertat religioso a kambio di paga belasting i hura lealtat na e gobernantenan musulman nobo. Pa 720, kasi henter e Península Ibériko tabata bou di kontrol di Omeya, ounke algun saku kristian chikitu a keda den e serunan nort di Asturias.

E konkista a dura dies sinku aña en total, yegando eventualmente na sur di Fransia. Miéntras ku e fase militar tabata rápido, konsolidá e teritorio tabata un tarea kompleho ku tabata enbolbí vários gobernador i lucha interno pa poder denter di e Kalifato. E periodo aki a kambia e historia di Europa signifikantemente, ya ku el a introdusí kultura, idioma i siensia árabe na e region i a kondusí na e nasementu di e reinonan chikitu kristian ku despues lo a bringa e Rekonkista.