Jump to content

Indju

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
(Bo a yega aki pa via página Kwihi)
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Indju
Státus di IUCN: No menasá (2022)
Indju
Klasifikashon taksonomiko
Espesie
Neltuma juliflora
(Sw.) Raf., 1838
Sinónimo
  • Prosopis juliflora
Imágen riba Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Indju riba 
N
=
 DCSR
[Editá Wikidata] · [Manual]

Indju (Aruba: Kwihi; spaño: Cují yaque (Venezuela), Trupillo (Colombia); Wayunaika: Aipia), nòmber sientifiko Neltuma juliflora, ta un espesie di palu ku ta pertenesé na e famia Fabaceae. E palu ta rekonosi komo espesie invasivo i ta un faktor kontribuidor di e transmishon kontinuo di malaria, spesialmente den temporada di sekura komo fuente di suku pa sangura.

Distribushon

[editá | editá fuente]

E espesie ta nativo di México, Sur Amérika i Karibe. Na Asia, Afrika, Australia i na otro parti di mundu.

Islanan ABC

[editá | editá fuente]

E espesie ta wòrdu hañá riba Aruba, Boneiru i Kòrsou i ta konosí lokalmente komo Kwihi òf Cuihi (Aruba), Palu di Kuida (Boneiru) i Indju (Kòrsou.[1][2] E palu ta duna hopi sombra i ta resistente na sekura i bientunan di passaat.[3] E palu di indju ta wòrdu usa tambe pa traha un kantidat di produkto, inkluyendo miel for di e flornan, sirup di suku for di e bonchinan, mesa i rekuerdonan trahá for di e tronkon di palu brutu.[4]

Deskripshon

[editá | editá fuente]

N. juliflora ta krese te ku 12 meter altu; su tronkon tin un diameter di te ku 1.2 m.[5] Su blachinan ta berde cla, ku ta kontene 12 pa 20 blachi chikí. Flornan ta aparesé djis despues di desaroyo di blachi. E flornan ta den 5-10 centimeter largu ku puntanan silíndriko bèrdè-hel, ku ta aparesé den gruponan di 2 pa 5 na e punta di e ramanan.

E palu ta saka un bonchi ku ta komibel i nutritivo. E bonchinan ta 20 pa 30 cm largu i ta kontené entre 10 i 30 simia pa kada pod. Un mata madurá por produsí sentenares di miles di simia. Simia ta keda viabel pa te ku 10 aña. E palu ta reprodusí solamente pa medio di simia, no vegetativamente. Simia ta wòrdu plamá dor di baka i otro bestianan, ku ta konsumí e simia i ta plama esaki den nan pupu.[6]

Bista di pal’i Indju ku bonchi
Detaye di un rama
Indju/Kwihi den Parke Nashonal Arikok, Aruba
Mira tambe e kategoria Prosopis juliflora di Wikimedia Commons pa mas dato mediatiko tokante di e tema aki.