Salta pa kontenido

Mata vaskular

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Mata vaskular
Mata vaskular
Klasifikashon taksonomiko
klade
Tracheophyta
Imágen riba Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Mata vaskular riba Wikispecies Wikispecies
WoRMS
[Editá Wikidata] · [Manual]

E mata vaskular (nòmber sientifiko: Tracheophyta) ta un mata tereste (Embryophyta) ku bònder vaskular di transporte di líkido.[1]

E transporte prinsipal den e matanan aki ta tuma lugá den dos direkshon ku:[1]

  1. Xilem ta transportá awa i mineralnan disolvé for di rais pa blachi.
  2. Floèm ta transportá awa ku materia prima trahá dor di e blachinan pa e partinan kresiente di e mata ariba tera i bou'i tera.

Normalmente tin un sistema di rais den tera i partinan bèrdè ta riba tera òf den awa. E espesienan por varia den sais di algun milimeter te ku algun desénas di meter. Matannan vaskular ta komunmente habitá medio ambientenan terestre i akuatiko, i ta ménos kuantioso den ambiente marino (p.e., e genero Zostera un yerba di lama).[1]

Ekologia

[editá | editá fuente]

Mayoria di matanan vaskular tin klorofil ku ta permití nan produsí materia prima for di karbondióksido (CO2) i awa ku lus di solo (fotosíntesis). Nutriente (fuera di CO2 for di aire, awa, mineral, i elementonan sobeshi) ta wòrdu apsorbá generalmente for di tera via rais, pero den matanan akuatiko predominantemente for di awa superfisial (tambe via blachi).[1]

Tin hopi mata ku ta fèrfelu pa hende. Ehèmpel ta inkluí espesie ku ta kousa alergia di pólen, ta tóksiko, òf ta plama pa áreanan kaminda esaki no ta deseá, manera kunuku òf kanalnan di drenahe.[1]