Mazurka
Mazurka, ku su origen den Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na Kòrsou i Aruba, el a desaroyá komo un estilo lokal i a keda un baile kultural importante asta awe dia.[1]
Origen
[editá | editá fuente]E mazurka a originá na Mazuria, region di Polonia, komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e mazur, e kujawiak, i e oberek. Durante siglo 19, e género a bira popular den salonnan oropeo, prinsipalmente pa medio di e komposishonnan di Frédéric Chopin (1810-1849), ku despues lo tin influensia grandi riba e tradishon musikal antiano. For di Oropa, e mazurka a plama pa otro kontinente, inkluso Latinoamérika, unda el a bira parti di músika folklóriko na Colombia, Uruguay, Panama, Costa Rica, México, Nicaragua, Chile, Puerto Rico, Kòrsou i Aruba.
Na polako, mazur komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku mazurek por indiká sea e baile rural òf su forma musikal. Den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.[2]
Historia
[editá | editá fuente]Den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20, e mazurka tambe a bira popular na e islanan ABC i tabata sona na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesífikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante.
E promé komposishonnan antiano di mazurka a aparesé rònt di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata Jan Gerard Palm (1831–1906), Rudolf Palm (1880–1950), i Jacobo Palm (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. Rufo Wever (1917-1977) di Aruba a komponé e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo, distinto for di e promé komposishonnan antiano ku tabata aksentuá e di tres konteo.[1] Otro kompositornan konosí tabata Padu Lampe (1920-2019) i Wim Statius Muller (1930-2019), tambe yamá "e Chopin antiano".
Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a publiká e buki Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin[3], den kual el a eksplorá e raisnan di músika antiano i e influensia ku Oropa tabatin riba dje, partikularmente ku relashon na mazurka. Despues di e tradukshon di e obra na polako den 2008, Brokken huntu ku pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a duna charla i presentashon tokante mazurka antiano na Polonia.[4]
Ounke su popularidat a mengua ku tempu, e mazurka a keda un parte bibu di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un laso entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta sirbi komo un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon polako a adapta i floresé den Karibe Hulandes.
Músika i baile
[editá | editá fuente]E mazurka antiano i e mazurka oropeo ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo.
Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i "rubato" rítmiko deliberá[6], similar na e ekspresividat ku ta haña den mazurka di Chopin.[7] Konsekuentemente, e estilo krioyo a desaroyá su propio tempu, "fraseo musikal"[8] i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka.
Den baile, e mazurka ta distinguí pa sekuensianan di moveshon kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. Den tradishon antiano por haña tres variante:
- mazurka di dos moveshon: bibu i popular den fiestanan, frekuentemente akompaña ku ka’i òrgel.
- mazurka di tres moveshon: mas solèm i adaptá pa salon.
- mazurka di kuater moveshon ku ta inkluí un sekshon falsu bailá na tempu di wals, rekonosibel pa su pasonan kompliká i estilo teatral.[1]
Komparashon
[editá | editá fuente]| Músika/baile | Mazurka antiano | Mazurka oropeo |
|---|---|---|
| Origen | Introdusí for di Polonia den siglo 19 i a evolushoná lokalmente | Region di Mazuria, Polonia |
| Uso | Enkuentronan sosial, fiestanan, selebrashonnan, generashonnan mas bieu | Salon, salanan di konsierto, bailenan folklóriko |
| Ritmo | Kompas tripel, patronchinan rítmiko kompleho, estilo "wals", aksento riba di dos i di tres konteo, sekshonnan tin biaha den sekuensianan di kuater parti | Tripel kompas, aksento típikamente riba di dos i di tres konteo |
| Tempu | Variabel, influensiá pa abilidat di e bailadó i interpretashon lokal | Bibu, bailabel |
| Karakterístikanan musikal | Aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko, "rubato" deliberá | Harmónikamente ekspresivo, "rubato" komun den komposishonnan di Chopin |
| Koreografia | Pasonan kompliká pa bailadónan eksperensiá, adaptá lokalmente | Pasonan folklóriko estilístiko, formalisá den salonnan oropeo |
| Kompositornan prominente | Jan Gerard Palm, Rudolph Palm, Jacobo Palm, Rufo Wever, Padu Lampe, Wim Statius Muller | Frédéric Chopin, kompositornan folklóriko tradishonal |
| Nifikashon kultural | Tradishon bibu na Kòrsou i Aruba, símbolo di herensia lokal | Herensia nashonal polako, ampliamente rekonosé den kontekstonan klásiko i folklóriko |
Literatura
[editá | editá fuente]- Jan Brokken (2006), Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin, Editorial Atlas Contact, Amsterdam.
- Jan Brokken (2018) Why Eleven Antilleans knelt before Chopin’s Heart: The Music of the Netherlands Antilles, tradusí na ingles pa Scott Rollins, University Press of Mississippi.
Link eksterno
[editá | editá fuente]- Musica Clasico: Mazurka, di tres video di e seri Músika di Aruba riba Youtube (5 di yüli 2020)
- Mazurka "Eliza" di Jan Gerard Palm interpreta pa Trio Nos Otrobanda, video Youtube (3 di yanüari 2023)
Fuente, nota i/òf referensia
|
