Jump to content

Mazurka

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Mazurka
Mazurka interpretá pa e grupo di baile folklóriko polako “Mali Gorzowiacy"
Mazurka na 1845

Mazurka, ku su origen den Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na Kòrsou i Aruba, el a desaroyá komo un estilo lokal i a keda un baile kultural importante asta awe dia.[1]

E mazurka a originá na Mazuria, region di Polonia, komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e mazur, e kujawiak, i e oberek. Durante siglo 19, e género a bira popular den salonnan oropeo, prinsipalmente pa medio di e komposishonnan di Frédéric Chopin (1810-1849), ku despues lo tin influensia grandi riba e tradishon musikal antiano. For di Oropa, e mazurka a plama pa otro kontinente, inkluso Latinoamérika, unda el a bira parti di músika folklóriko na Colombia, Uruguay, Panama, Costa Rica, México, Nicaragua, Chile, Puerto Rico, Kòrsou i Aruba.

Na polako, mazur komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku mazurek por indiká sea e baile rural òf su forma musikal. Den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.[2]

Historia

[editá | editá fuente]

Den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20, e mazurka tambe a bira popular na e islanan ABC i tabata sona na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesífikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante.

E promé komposishonnan antiano di mazurka a aparesé rònt di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata Jan Gerard Palm (1831–1906), Rudolf Palm (1880–1950), i Jacobo Palm (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. Rufo Wever (1917-1977) di Aruba a komponé e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo, distinto for di e promé komposishonnan antiano ku tabata aksentuá e di tres konteo.[1] Otro kompositornan konosí tabata Padu Lampe (1920-2019) i Wim Statius Muller (1930-2019), tambe yamá "e Chopin antiano".

Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a publiká e buki Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin[3], den kual el a eksplorá e raisnan di músika antiano i e influensia ku Oropa tabatin riba dje, partikularmente ku relashon na mazurka. Despues di e tradukshon di e obra na polako den 2008, Brokken huntu ku pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a duna charla i presentashon tokante mazurka antiano na Polonia.[4]

Ounke su popularidat a mengua ku tempu, e mazurka a keda un parte bibu di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un laso entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta sirbi komo un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon polako a adapta i floresé den Karibe Hulandes.

Músika i baile

[editá | editá fuente]
Ehempel di e ritmo di mazurka.[5]
Opus 33, No. 3: Mazurka No. 24, den D mayó di Chopin

E mazurka antiano i e mazurka oropeo ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo.

Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i "rubato" rítmiko deliberá[6], similar na e ekspresividat ku ta haña den mazurka di Chopin.[7] Konsekuentemente, e estilo krioyo a desaroyá su propio tempu, "fraseo musikal"[8] i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka.

Den baile, e mazurka ta distinguí pa sekuensianan di moveshon kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. Den tradishon antiano por haña tres variante:

  • mazurka di dos moveshon: bibu i popular den fiestanan, frekuentemente akompaña ku ka’i òrgel.
  • mazurka di tres moveshon: mas solèm i adaptá pa salon.
  • mazurka di kuater moveshon ku ta inkluí un sekshon falsu bailá na tempu di wals, rekonosibel pa su pasonan kompliká i estilo teatral.[1]

Komparashon

[editá | editá fuente]
Músika/baileMazurka antianoMazurka oropeo
OrigenIntrodusí for di Polonia den siglo 19 i a evolushoná lokalmenteRegion di Mazuria, Polonia
UsoEnkuentronan sosial, fiestanan, selebrashonnan, generashonnan mas bieuSalon, salanan di konsierto, bailenan folklóriko
RitmoKompas tripel, patronchinan rítmiko kompleho, estilo "wals", aksento riba di dos i di tres konteo, sekshonnan tin biaha den sekuensianan di kuater partiTripel kompas, aksento típikamente riba di dos i di tres konteo
TempuVariabel, influensiá pa abilidat di e bailadó i interpretashon lokalBibu, bailabel
Karakterístikanan musikalAksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko, "rubato" deliberáHarmónikamente ekspresivo, "rubato" komun den komposishonnan di Chopin
KoreografiaPasonan kompliká pa bailadónan eksperensiá, adaptá lokalmentePasonan folklóriko estilístiko, formalisá den salonnan oropeo
Kompositornan prominenteJan Gerard Palm, Rudolph Palm, Jacobo Palm, Rufo Wever, Padu Lampe, Wim Statius MullerFrédéric Chopin, kompositornan folklóriko tradishonal
Nifikashon kulturalTradishon bibu na Kòrsou i Aruba, símbolo di herensia lokalHerensia nashonal polako, ampliamente rekonosé den kontekstonan klásiko i folklóriko

Literatura

[editá | editá fuente]
  • Jan Brokken (2006), Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin, Editorial Atlas Contact, Amsterdam.
  • Jan Brokken (2018) Why Eleven Antilleans knelt before Chopin’s Heart: The Music of the Netherlands Antilles, tradusí na ingles pa Scott Rollins, University Press of Mississippi.
[editá | editá fuente]