Jump to content

Memoria

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E articulo aki ta uza ortografia di Papiamento. Lo aprecia si por mantene e articulo aki na estilo di Papiamento.
Un diagram representando un comprondemento comun di e proceso di memoria.

Memoria ta un proceso multifaceta cu ta encera varios area di celebro interconecta. E ta consisti di tres fase principal: codifica, warda, y recupera (recuerdo). E procesonan aki ta forma e base di procesamento di informacion y funcion di memoria.[1]

Memoria ta forma ora e celebro ta activa gruponan specifico di neuron. Cada estimulo, manera pensa riba un bestia di cas, un amigo, of un cuminda faborito, ta produci un patronchi unico di actividad neuronal.[1]

Teoria di procesamento di informacion ku a surgi den añanan 1950 y 1960, huntu cu e desaroyo di computer, ta konsidera memoria como un proceso pa medio di cua informacion cu ta drenta ta wordo codifica, warda, y depsues recupera. Asina, computer a sirbi como un analogia pa memoria di hende humano.[2]

Tres fase principal

[editá | editá fuente]

Codificacion di memoria

[editá | editá fuente]

E celebro humano ta ricibi un fluho continuo di informacion sensorial, pero e no por procesa of warda tur esaki. P'esey, dato cu ta drenta mester wordo comberti den un forma cu e celebro por compronde y corda, un proceso yama codificacion di memoria.

Codificacion efectivo ta sigura cu informacion ta wordo warda stabiel y por wordo recupera despues. E transformacion di input sensorial den codigo neural ta wordo influencia pa factornan, manera atencion (sistema di filter, manera un trecto cu ta determina cua informacion ta wordo procesa mas aleu),[3] ripiticion y relevancia.

Tin tres tipo principal di codificacion:[1]

  • Codificacion semantico ta codificacion basa riba e nificacion di informacion. E forma di codificacion aki tipicamente ta produci recuerdonan mas duradero.
  • Codificacion visual ta codificacion basa riba caracteristica visual, manera color, forma, of textura. Informacion visual ta wordo procesa door di e sketchpad visuospasial, cu ta parti di memoria di termino cortico (memoria di capacidad limita pa corda y manipula informacion. Por ehempel, corda number di telefon mientras ta type.)[4]
  • Codificacion acustico ta codificacion basa riba caracteristica auditivo manera tono, ritmo, haltura (pitch).

Ehempel: Lesa un palabra den un diccionario, ta uza codificacion visual. Ripiti e palabra cu bos auditivo ta rekeri codificacion acustico, mientras cu pensa riba su nificacion ta rekeri codificacion semantico.[1]

Wardamento di memoria

[editá | editá fuente]

Wardamento di memoria ta referi na e proceso caminda ta warda informacion codifica y pa despues wordo recupera. E ta hunga un rol crucial den sobrevivencia, siñamento, soluciona problema, y identidad personal.

Memoria ta wordo warda den multiple region interconecta di celebro:[1]

  • Memoria explicito (echo y experencianan) ta wordo warda principalmente den e hipocampus, neocortex, y amygdala.
  • Memoria implicito (habilidad y accionnan motorico) ta wordo warda principalmente den e basal ganglia y cerebellum.

Wardamento di memoria ta opera a base di tres sistema principal, esaki ta inclui memoria sensorial, memoria di termino cortico (MTC), memoria di termino largo (MTL).

A. Memoria sensorial

[editá | editá fuente]

Informacion for di e mundo externo ta wordo ricibi via e sentidonan y ta wordo warda den su forma original temporalmente, menos cu tres seconde. Un ehempel lo ta despues di paga un flashlight, tin un imagen temporal di luz den memoria visual. Su funcion ta pa wanta input sensorial largo suficiente pa transferi e dato relevante den memoria di termino cortico.

B. Memoria di termino cortico

[editá | editá fuente]

Memoria di termino cortico (MTC) ta warda temporalmente informacion cu ta pensando riba dje na mes momento ey. Tipicamente e MTC ta warda informacion pa mas o menos 20 pa 30 seconde y tin un capacidad limita. MTC ta esencial pa transferi informacion den memoria di termino largo.

C. Memoria di termino largo

[editá | editá fuente]

Memoria di termino largo (MTL) ta warda informacion pa periodonan largo, potencialmente pa tempo indefini. Informacion cu ta wordo ripiti frecuentemente of procesa activamente den MTC, por wordo transferi pa MTL, un proceso cu yama consolidacion. Aunke MTL tin un capcidad practicamente ilimita, recuperacion por baha cu edad of debi na trastorno neurologico, manera alzheimer.

Recuperacion di memoria

[editá | editá fuente]

Recuperacion di memoria ta e proceso di acceso na informacion warda. E ta sucede ora e celebro ta reactiva e trayectonan neural, of synapses, cu ta wordo forma durante codificacion.

Neurosciencia

[editá | editá fuente]

E procesonan di memoria ta sucede principalmente den e celebro. Comprondemento actual ta sugeri cu memoria ta forma a base di conexion entre neuronnan. E conexionnan aki por ta fortalesa of nobo forma, contribuyendo na e creacion y depositamento di memoria. Kambio den e conexionnan entre celnan nervioso, conoci como sinaps, ta corela cu siñamento y retencion di memoria. E fortalecemento di conexionnan sinaptico ta hunga un rol clave den consolida informacion nobo den MTL.[5]

  1. Segun investigacion celebral, e prome fase di memoria, MTC, ta sucede principalmente den e cortex frontal. E parti di e celebro ta envolvi den funcionnan cognitivo mas halto, manera planificacion, rasonamento, y soluciona problema.
  2. Siguidamente, e consolidacion di informacion MTC pa MTL ta wordo sosteni pa e hipocampo i amigdala, ambos situa den e centro di e celebro. E hipocampo ta hunga un rol clave den e transferencia di informacion pa plaso largo, mientras e amigdala ta envolvi den e procesamento di recuerdonan emocional. Pues, eventonan cu un carga emocional fuerte, hopi be ta wordo corda e mas miho.
  3. Wardamento permanente di MTL no ta sucede den un solo region di celebro. En bes, memoria ta wordo depostia den un red di celnan nervioso. E celnan aki ta situa den varios areanan sensorial. Por ehempel, recuerdonan visual ta wordo warda den e cortex visual na e seccion posterior di e celebro.[2]