Monarkanan katóliko di Spaña

E Monarkanan katóliko (spaño: Reyes Católicos) ta referí na Isabel I di Kastilla i Fernando II di Aragon, kende nan matrimonio na 1469 a kondusí na e unifikashon di Spaña. Nan reinado ta wòrdu konsiderá e punto di kambio entre edat medio i edat moderno den historia spañó.
Kaminda pa e trono
[editá | editá fuente]Isabel no a kuminsá komo e heredero di Kastilla. El’a reklamá e trono na 1474 despues di morto di su mitar ruman hòmber, Rei Enrique IV. Esaki a kondusí na un guera sivil kontra e partidarionan di e yu muhé di Enrique, Juana (di apodo “la Beltraneja”). Isabel eventualmente a gana ku yudansa di Fernando i e noblesa kastellano. Miéntras tantu, Fernando a heredá e trono di Aragon na 1479 despues ku su tata a muri.
Union "personal"
[editá | editá fuente]Aunke Isabel i Fernando a goberná huntu, nan reinonan a keda separá. Esaki tabata un union dinástiko, no un solo pais ku un sèt di lei.
- Kastilia tabata mas grandi i mas poblá, sirbiendo komo e base di poder pa e monarkanan.
- Aragon (ku a inkluí Katalunia, Valensia i Sisilia) a tene su propio leinan, parlamentonan i institushonnan distinto.
- Na Kastilla, nan tabata goberná komo igual, pero na Aragon, Isabel tabata fungi prinsipalmente komo un reina konsorte ku poder polítiko limitá.
Logronan klave i ekspanshon
[editá | editá fuente]
E monarkanan a traha pa debilitá e noblesa haltu i fortalesé e poder di e Korona. Nan ta famoso pa vários evento históriko grandi:
- E Rekonkista: Na 1492, nan a konkistá e Reino di Granada, e último teritorio goberná pa e musulmannan den e península.
- E Mundu Nobo: Na 1492, nan a patrosiná e biahe di Kristóbal Kolón, ku a kondusí na e komienso di e Imperio Spañó na Merka.
- Kresementu teritorial: Despues nan a inkorporá e Reino di Navarra, e Islanan Kanaria, i partinan di Nort Afrika den nan dominionan.
- Polítika religioso: Nan a establesé e Inkisishon spañó i a ordená pa saka e poblashon hudiu na 1492 pa enforsá unidat religioso.
Suseshon i legado
[editá | editá fuente]Ora Isabel a muri na 1504, e union tabata na peliger. E trono di Kastilia a pasa pa nan yu muhé, Juana e Loko, i su kasá, Felipe di Habsburgo. Sinembargo, despues ku Felipe a muri i Joanna a wòrdu deklará inadekuá pa goberná, Fernando a sirbi komo regente di Kastilla te na su mes morto na 1516. Nan nietu, Karlos V, eventualmente a heredá tur dos korona, sementando permanentemente e fundeshi di Spaña moderno.
Referensia
|