Jump to content

Movemento di hende muhe

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
(Bo a yega aki pa via página Movecion di hende muhe)
Movemento di hende muhe
Supkategoria disocial movement, political movement Editá
Parti difeminismo Editá
Fecha inisial1832 Editá
Has goalDerechonan di hende muhé Editá

E movemento di hende muhe, tambe conoci como movemento feminista, ta un movemento social cu ta aspira pa igualdad di derecho y di posicion den comunidad pa hende muhe. Ta referi na dje tambe como e 'emancipacion di hende muhe'.[1]

Den e mundo occidental e movemento tabata particularmente activo durante e prome, di dos y di tres ola feminista. Durante e prome periodo, entre fin di siglo 19 y comienso di siglo 20, a lucha specialmente pa e derecho di voto pa hende muhe, pero tambe pa su admision na enseñansa universitario.

Principalmente e di dos periodo ta ser referí na dje como e movemento di hende muhe. E di dos ola aki a tuma luga durante añanan 60, 70 i 80. Esaki tabata parti di un cambio social mas amplio despues di Segundo Guera Mundial. E introduccion di enseñansa obligatorio den hopi pais occidental a nifica cu hende muhe a haya mas oportunidad, mientras cu e electrificacion di e hogar a cuminsa entre e dos gueranan mundial. Aparato di cas por a wordo traha suficientemente chikito, haciendo tareanan di cas mas facil y menos largo. Cu e introduccion di automatisacion y e crecemento di e sector di servicio, e cantidad di trabou cu no ta rekeri forsa fisico a aumenta.

Aunke e posibilidadnan a crece, esaki no tabata nifica cu e cultura tabata cla pa esaki. Prome cu e revolucion industrial, e famia completo tabata un unidad di produccion, na cual muhe y yiunan tabata contribui. Esey tabata e caso tambe na cuminsamento di industrialisacion, pero e casonan di explotacion a pone limite riba e uzo di mucha. Un prosperidad cu tabata crece a permití cu mas y mas hende muhe tambe a sali for di e sistema di fabrica y gradualmente e modelo di kostwinner a surgi den e comunidad cu un enfasis grandi riba e diferencianan, basa riba naturalesa, entre muhe y homber. E muhe casa mester a dedica su mes completamente na su famia y su hogar. Ivan Illich (1926-2002) a yama e trabou aki shadow work y a bisa cu solamente danki na e existencia di esaki trabou paga tabata posibel. Inicialmente no tabatin exclusion, ya cu ainda tabatin un necesidad economico pa muhe y mucha traha. Sinembargo, gradualmente, hende muhe a keda mas y mas exclui. Tin biaha esaki tabata implicito, pero tambe den forma explicito, manera e prohibicion di trabou pa hende muhe casa den servicio publico na Hulanda te na 1957 y na Antias Hulandes te 1975, ora a aproba e cambio di Landsverordening Materieel Ambtenarenrecht (LMA).[2]

Simone de Beauvoir
Betty Friedan

Sinembargo, cu e desaroyo di e sociedad di consumidor, desaroyo individual a bira gradualmente mas importante. Asina a surgi un cultura di hubentud cu a oponé su mes hustamente contra e generacion di edad mayo. E structura di e norma y balornan cu tabata existi no a disparce mesora, pero for di e momento ey nan a wordo pone den discusion. Autoridad no tabata un cos natural mas, sino mas bien dependiente di abilidad. Flowerpower, e estilo di bida hippie y uso liber di droga a wordo copia for di California, mientras cu e revolucion sexual a haci e moralidad sexual mas liber. E movemento femenista tambe tabata parti di esaki.

Un expresion tempran di esaki tabata e buki The Second Sex di 1949 di e filosofo y feminista Frances Simone de Beauvoir (1908-1986). El a bisa cu e posicion di hende muhe no a mehora for di e prome ola feminista y cu mester pone fin na e dependencia economico di hende muhe. Esaki lo beneficia hende homber tambe, pasobra segun De Beauvoir tur hende lo tin mas libertad den un mundo unda hende homber y hende muhe ta igual.

Na 1963 a publica The Feminine Mystique di Betty Friedan (1921-2006). Den esaki, entre otro, el a describi e biramento bobo cu segun e tabata resulta regularmente for di e bida di ama di cas, e sindroma di ama di casa. E buki tabata un exito rotundo y ta considera e inicio di e movemento femenista. Sinembargo, den e añanan di 1990 e movemento aki a disparce casi completo.

Apesar cu participacion laboral y nivel di enseñansa di hende muhe a subi hopi awendia, hende muhe ainda tin atraso riba e mercado laboral.

Mira tambe

[editá | editá fuente]