Salta pa kontenido

Parke Palu di Mangel

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Parke Palu di Mangel
Kategoria di IUCN II (Parke Nashonal)
Map
Geografia
Pais  Kòrsou
Koordinato  12°6′27.0″N 68°56′36.6″W / 12.107500°N 68.943500°W / 12.107500; -68.943500
Lugá den serkania Curaçao Mega Pier, sentro urbano di Otrobanda
Informashon básiko
Área  zona di Rifwater na Otrobanda, Willemstad
Fundashon  2022
Maneho Fundashon CARMABI
Parke Palu di Mangel
Wèpsait ofisial
[Editá Wikidata] · [Manual]

Parke Palu di Mangel (tambe konosí komo Curaçao Rif Mangrove Park) ta un parke nashonal di naturalesa den Otrobanda, Willemstad, Kòrsou. E parke a habri ofisialmente pa públiko dia 1 di yüli 2022.[1]

Historia

[editá | editá fuente]

E mondi di mangel ku awendia ta forma e Parke di Mangel di Curaçao Rif ta un restu di Rifwater, un área di lagun originalmente muchu mas grandi ku tabata frontera ku e distrito históriko di siudat di Otrobanda. Te ku añanan 1950, e área di e parke di mangel aktual tabata konsistí di awa habrí. Durante siglo binti, partinan grandi di Rifwater a wòrdu yená pa ekspanshon urbano. Komo resultado, e lagunnan di e área di Rif a pèrdè nan konekshon habrí ku laman. E lodo riku na nutriente depositá den e área for di Otrobanda a forma un kriadero adekuá pa desaroyo di mangelnan. Debí na sirkulashon limitá di awa i deskarga deskontrolá di awa sushi, nutrientenan a akumulá den e área. Den transkurso di añanan, un mondi denso di mangel konsekuentemente a desaroyá na e lugá aki.[2][3]

Na fin di añanan 1980, e promé rekomendashonnan sientífiko a aparesé pa sanea e área di Rif, ku tabata hopi kontaminá pa derame urbano, i pa restorá esaki ekológikamente dor di rekonekt’é na laman. Na 2001, a traha un plan pa restourashon ekológiko, basá riba investigashon realisá riba inisiativa di e grupo lokal di defensa di medio ambiente Amigunan di Tera den kolaborashon ku Universidat di Twente. Esaki a wòrdu sigui pa un plan nobo na 2006. Su implementashon a tarda, parsialmente pasobra e plan tabata enserá e mudansa di e stadion i pisina banda di dje, ku a topa ku resistensia. Na 2012 i 2016 a bolbe presentá plannan pa desaroyo di e área di Rif. E inisio di implementashon a wòrdu para na 2017 despues di un kambio di gobièrnu, pero despues a wòrdu reanudá. Na 2022, e Parke di Mangel di Curaçao Rif a wòrdu habrí finalmente pa públiko.[2][4][5]

Lokalisashon

[editá | editá fuente]

E parke ta situá direktamente riba laman Karibe den serkania di Curaçao Mega Pier i e sentro urbano di Otrobanda, den e zona di Rifwater ku su laguna salu.[1] Histórikamente, e área tabata forma parti di e sistema di haf natural di e bahia di Santa Ana i tabata konosí pa su mondinan di mangel, ounke urbanisashon a kondusí na pèrdida signifikante di habitat. E kreashon di e parke ta parti di un esfuerso di restourashon pa reintrodusí mangelnan kòrá, pretu i blanku den e área.[6]

Ounke ainda bou desaroyo, Zakito ta un otro zona natural na kosta di Otrobanda[1], situá entre e área di Mundo Nobo i Piscaderabaai na laguna di Zakito.

Deskripshon

[editá | editá fuente]

E parke ta kubri un superfisie di aproksimadamente diesdos hektar. E ta konsistí kasi kompletamente di mangel. Mangel tin un funshon ekológiko importante komo protekshon natural di kosta, almasenamentu di karbon, tereno di krio pa paranan, i kriadero pa piská, garnachi i otro organismonan marino. E parke ta kas di kuater espesie di mangel:

  • mangel pretu (Avicennia germinans),
  • mangel blanku (Laguncularia racemosa)
  • mangel kòrá (Rhizophora mangle)
  • romangel (Conocarpus erectus).

E área di mondi di wetland a wòrdu hasi aksesibel dor di konstrukshon di paseonan di palu, ku ta elevá riba e mondinan di mangel. A pone bòrchi di informashon edukativo den e parke, i a lanta puntonan pa opservashon di flora i fauna, inkluyendo un toren di opservashon. Ta ofresé tournan guiá, tantu na pia komo ku kayak.[7][8][2] Bishitantenan por mira vários espesie di piská, kangreu i otro bestia asosiá ku mangel. Mas ku binti espesie di para a wòrdu opservá den e parke.[7][8][9]

E parke ta sirbi tantu komo un espasio rekreativo komo un rekurso edukativo, ku e meta pa konsientisá ekosistemanan kostal i resiliensia di klima.

Parke Palu di Mangel ta wòrdu manehá pa Fundashon CARMABI, un organisashon sin fin di lukro ku ta supervisá e operashonnan diario i e esfuersonan di konservashon.[6]

E maneho di e parke ta enfoká riba e konservashon di vegetashon di mangel, edukashon tokante e funshonnan ekológiko di mangel, i e importansia di konservashon di naturalesa.[7][10]

Ta konsiderá e mangelnan kritikamente den peliger di ekstinshon na Kòrsou. Aunke e balor ekológiko di mangel ta wòrdu rekonosé denter di maneho di gobièrnu, mangel no tin status di protekshon legal formal ainda.[10][11][12]

Mira tambe

[editá | editá fuente]
[editá | editá fuente]