Jump to content

Reinado di Fernando VII di Spaña

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
E teritorionan di e Monarkia Hispano den e Kortenan di Kádiz.

E reinado di Fernando VII (1808-1833) ta representá un di e periodonan mas turbulento den historia spañó kontemporáneo, definí pa e konflikto irekonsiliabel entre absolutismo i liberalismo. Su gobernashon, ku a abarká un kuart di siglo di krísis estatal profundo, a presensiá e invashon napoleóniko, e pèrdida di mayoria di e imperio kolonial di Spaña den Amérika, i e agitashon legislativo konstante ku a hinka e pais den instabilidat polítiko i kolapso ekonómiko.

E asenshon na trono i kautiverio na Fransia

[editá | editá fuente]

Fernando VII a yega na poder na mart 1808 despues di e Motin di Aranjuez, ku a forsa e abdikashon di su tata, Karlos IV. Sinembargo, su promé reinado tabata di durashon kòrtiku; atraí pa Bayonne pa Napoleon, el a wòrdu forsá pa debolbé e korona na su tata pa e por a sede esaki na e emperador franses, kende finalmente a nombra su ruman hòmber José Bonaparte komo rei. Miéntras ku Fernando a keda será den e Château de Valençay, e pueblo spañó a lanta kontra e okupashon franses den e Guera di Independensia, semper rekonosiendo “esun Deseá” komo nan úniko monarka legítimo apesar di su ousensia.

E periodo di seis aña absolutista (1814-1820)

[editá | editá fuente]

Despues di e derota di e trupanan franses i e firmamentu di e Tratado di Valençay, Fernando a regresá Spaña na 1814. Apesar di e ekspektativanan liberal ku e lo a hura di sostené e Konstitushon di 1812, e monarka, sostené pa sektornan konservativo a traves di e “Manifesto di e Personan,” a organisá un koup d’estat absoluto ku a restorá e absolutismo. Durante e periodo aki, liberalnan a wòrdu persiguí ferosmente, i a hasi intentonan pa regresá na e strukturanan di e Regimen Bieu, den un konteksto di depreshon ekonómiko severo i un tesoro públiko bankarota pa e gastunan di guera i e insurgensia den Amérika.

E Trienio Liberal (1820-1823)

[editá | editá fuente]

E inabilidat di e monarkia apsoluto pa resolvé e problemanan di e pais a kondusí na e éksito di e lantamentu di General Rafael del Riego na 1820. Fernando VII a wòrdu forsá pa hura lealtat na e Konstitushon di Kádiz, inisiando un periodo di tres aña di reformanan liberal. Sinembargo, e periodo aki tabata marká pa e rei su opstrukshon konstante di trabou legislativo i pa divishonnan interno entre e liberalnan entre moderá i radikal. Instabilidat interno i e avanse di e kontra-revolushon a kulminá den e intervenshon di podernan europeo.

E Dekada Ominoso i e problema di suseshon (1823-1833)

[editá | editá fuente]

E restourashon definitivo di absolutismo a bini na 1823 ku e “Shen Mil Yunan di San Luis,” un ehérsito franses mandá pa e Aliansa Santu. E último dies añanan di su reinado tabata karakterisá pa represhon sistemátiko di liberalismo, ounke pa fin di e periodo e monarka a adoptá posishonnan algu mas pragmátiko ku a distansh’é for di e sektornan mas ekstremo di absolutismo. E reinado a konkluí ku un krísis di suseshon: e promulgashon di e Sanshon Pragmátiko na fabor di su yu muhé Isabella, ku a abolí e Lei Saliko, a sembra e simia di e futuro Gueranan Karlista dor di kita su ruman hòmber, e Infante Karlos María Isidro, for di e liña di suseshon.