Sekat
| Sekat | ||
|---|---|---|
| Fosil ta aparesé: Kambrium-lat[1] – presente | ||
Várious espesie di Cephalopoda: Sekat di piedra (Octopus vulgaris), Zeekát buladó (Sepioteuthis sepioidea), Sepia officinalis, Nautilus pompilius, Clarkeiteuthis conocauda (fosil), i Orthosphynctes (fosil). | ||
| Klasifikashon taksonomiko | ||
| Klase | ||
| Cephalopoda Cuvier, 1797 | ||
| Supklase | ||
| Imágen riba | ||
| Sekat riba | ||
| WoRMS | ||
| [Editá Wikidata] · [Manual] |
Sekat (Cephalopoda) ta un klase di molusko. E nòmber sientífiko, Cephalopoda, ta derivá for di griego i literalmente ta nifiká "kabes-pia".
Entre e moluskonan, sekat a logra e grado di organisashon di mas altu. Nan tin un bista bon desaroyá, velosidat di reakshon rápido, i ta altamente móbil. Nan ta e úniko grupo di invertebrata ku por landa aktivamente pa periodonan largu, i relativamente rápido.[2]
Struktura
[editá | editá fuente]E propulshon ta wòrdu suminstrá pa e hiponóm, un tubo hòl, den forma di un trèktu, di kua e punta smal ta ekstendé pafó di e kokolishi. E hiponóm su forma ta ancha paden i habri den e kavidat di mantel. Esaki ta e espasio entre e kurpa i kubertura di plooi di kueru: e mantel. Ora e sekat kontraé e kavidat di mantel, e entrada ta sera, e preshon por únikamente wòrdu aliviá via e hiponóm. Esaki ta krea un propulshon, ku ta kousa un moveshon lo kontrali. Dor di drai e hiponóm, e animal por kambia su direkshon di moveshon.[2]
Respirashon ta sosodé via dos pa kuater kaikai. Moveshon rítmiko di e mantel ta chupa awa aden i ta saka esaki via e hiponóm. Aparte di moveshon, e hiponóm aki tambe ta wòrdu usá pa spùit enk i sakamentu di desperdisio. Sekat tin un serebro den forma di un renchi ku ta rondoná e tripa. E tripa i órganonan vulnerabel ta situá denter e mantel. E calamari (ingles) hasá i konsumi komo kuminda ta trahá di e mantel.
Hopi sekat tin un forma di kokolishi. E Nautilus tin un kokolishi kompletamente eksterno; Ammonoidea ekstinto tambe tabatin un kokolishi asina. Mayoria di espesie moderno tin un koklishi interno rondoná pa e mantel. Serka octopus (sekat di ocho brasa) e cocolishi ta masha redusí i ta eksistí komo fragmentonan chikitu, miéntras ku algun espesie no tin kokolishi mes mas.
Komportashon
[editá | editá fuente]Téknika di kamuflahe
[editá | editá fuente]E kurpa di sekat ta moli i vulnerabel. P'esei, mayoria espesie ta empleá vários téknika pa kamuflá nan mes òf distraí atakante. E método mas komun ta spùit un nubia di enk, ku ta aparesé den tur sekat, ménos Nautilus i algun espesie di laman profundo.
Ademas, mayoria sekat por kambia di koló. Esaki ta wòrdu alkansá ku yadansa di sèlnan spesialisá den e kueru, yamá krommatofor, kua ta produsí diferente koló depende di e grado di rèkmentu. E sèlnan aki ta permití sekat pa adoptá un variedat di koló i patronchi, loke probablemente tambe ta hunga un ròl den komunikashon.
Sierto sekat, partikularmente espesie den e famia Sepiolidae i vários espesie di laman profundo, ta utilisá bioiluminashon. Esaki ta sosodé via fotofor, unda un reakshon kímiko ta produsí lus. Algun espesie tambe ta warda bakteria bioiluminá den nan kurpa.

Ademas, tin sekatnan, manera octupus, ku por kontraé i deformá nan kueru signifikante ku nan por imitá patronchi di nan ambiente, manera baranka òf tekstura di koral.
Reprodukshon
[editá | editá fuente]Tur sekat ta reprodusí dor di pone webu. E webunan ta wòrdu fertilisá pa e sperma di e machu, ku por yega na e embra den vários manera. Fertilisashon por sosodé den e ovario, ovidukto, òf pafó di e kurpa. E kantidat di webu produsí pa un embra por varia hopi, di aproksimadamente 30 pa 500 mil.
Den algun espesie, manera zeekát di piedra (Octopus vulgaris), e embra ta kuida e webunan. O. vulgaris ta warda i kuida nan te ora nan brui, i despues muri di kansansio. Otro espesie no ta dunda kuido paternal mes. Sekat hóben ta kompletamente outosufisiente for di momentu ku nan a brui.
Referensia
|