Jump to content

Sosialismo

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
sosialismo
Supkategoria dianti-capitalism Editá
Karakterisá patype of socialism Editá
Praktiká pasocialist Editá
E bandera kòrá tabata e símbolo klásiko di sosialismo i komunismo for di su inisio.

Sosialismo ta un ideologia polítiko i un filosofia ekonómiko basá riba sosialisashon i propiedat kolektivo di e medionan di produkshon. E prinsipio sentral ta ku e kolektivo, esta komunidat, klase trahadó òf pueblo, tin e outoridat final den tumamentu di desishon tokante e distribushon di poder, rekurso i rikesa. Den hopi teoria sosialista, maneho propio (outomaneho di e trahadó) ta un elemento esensial.

E palabra sosialismo ta derivá for di e palabranan latin socius i socialis. E palabra socius ta nifiká partner òf komun, miéntras ku socialis, na su turno, ta nifiká kompañero òf pertenesé na un grupo.[1]

Kuadro di e debate interno

[editá | editá fuente]

Desde su origen, un punto di tenshon den e movementu sosialista ta si e transformashon di sosiedat mester tuma lugá prinsipalmente dor di intervenshon estatal, òf inisiativa kolektivo i akshon di base, sin ta dependé di un estado.

Tambe den historia di sosialismo ta eksistí dos tendensia grandi:

  • pro-estatal - gruponan manera esunnan sosialdemókrata, institushonalista, marxista-leninista, fabiano i otronan ta pone hopi énfasis riba papel di gobièrnu i partidonan polítiko pa dirigí reforma struktural i regulá ekonomia.
  • anti-estatal - sosialistanan anarkista i korientenan orientá na isquierda-komunista ta pone hopi énfasis riba abolishon òf minimisashon di poder estatal, konsiderando e estado, spesialmente si no ta demokrátiko, komo un òrgano opresivo di mes.