Usuario:Caribiana/Sandbox/Casa Blanca
| Curacaostraat 50 | ||
|---|---|---|
| Kranshi Bieu | ||
Edoifisio bou restorashon na 2023 | ||
| Lokalisashon | ||
| Pais | ||
| Lokalisá na | Otrobanda | |
| Adrès | Curacaostraat 50 | |
| Historia | ||
| Tipo | monumento | |
Curaçaostraat 50, konosí popularmente komo "Kranshi Bieu" òf "Landhuis Kranshi", ta un edifisio monumental na Willemstad, Kòrsou, situá den Otrobanda. E edifisio ta un di e lugánan mas importante den historia di e término Kranshi, i a funshoná komo un di e promé sedenan di Registro Sivil di e isla.
E edifisio ta registrá komo monumento ofisial i forma parti di e patrimònio urbano di Otrobanda i sentro históriko di Willemstad.
Historia
[editá | editá fuente]E edifisio na Curaçaostraat 50 ta data for di 1873 i originalmente tabata un kas urbano grandi.
Na fin di siglo diesnuebe, e kas a bira propiedat i sede di un asosiashon di dama protestant bou di e nòmber Eendracht maakt macht (Union ta hasi Forsa), fundá na 1899 dor di Marie van den Brink.
E grupo tabata reuní pa hasi obra di man manera: kosementu, bòrdamentu i breimentu.
Debí na e aktividat aki, e edifisio a haña e nòmber hulandes “dameskrans”, ku den uso popular na Ppapiamentu a transformá na “Kranshi”.
Den kurso di tempu e edifisio a haña diferente uso: Cultureel Centrum Curacao, ofisina di Registro Sivil, sindikatonan entre nan Fekoskan, i luga pa hasi presentashonnan i charlanan.[1]
Vínkulo ku Registro Sivil
[editá | editá fuente]Alrededor di aña 1940, Registro Sivil a muda pa e edifisio na Curaçaostraat 50. For di e momento ei, e nòmber “Kranshi” a bira direktamente asosiá ku e institushon gubernamental.
E uso aki a pone e edifisio den un papel sentral den bida sivíl di Kòrsou, kaminda dokumentonan manera akta di nasementu, matrimonio i morto tabata wòrdu registrá.
Despues ku Registro Sivil a bandoná e edifisio na alrededor di 1954, e departamento a muda pa otro lokalidatnan, inkluyendo Pietermaai i posteriormente Skalo.
Ku e traslado aki, e edifisio original na Curaçaostraat 50 a kuminsá wòrdu yamá “Kranshi Bieu”, pa distinguíé di e lokalidatnan nobo.
Arkitektura
[editá | editá fuente]E edifisio ta un kas monumental independiente di un piso, situá retirá un tiki for di e linia di kaya.
Karakterístikanan prinsipal ta inkluí:[2]
- diseño den forma di H
- tres dak di tipo hipped roof
- leishi di het kontinuo ku perfil dekorativo
- kantonan ku detaye tipo dentil
- porta sentral ku shùter, flankiá pa bentana ku shùter
- bentanan adishonal den e alas lateral
- un sisterna grandi kubrí ku akueduktonan arko den e parti patras
E kombinashon di e elementonan aki ta típiko pa kasnan urbano di status altu den Otrobanda.
Uso aktual
[editá | editá fuente]Den siglo 21, e edifisio a wòrdu restourá i adaptá pa uso moderno, manteniendo su karakter monumental. Awendia e ta konosí tambe komo Landhuis Kranshi i ta forma parti di e patrimònio históriko di Otrobanda. E edifisio ta den uso komo akomodashon turistiko.[3]
Signifikashon kultural Curaçaostraat 50 tin un papel klave den:
orígen di e término Kranshi historia di Registro Sivil na Kòrsou memoria kolektivo di Otrobanda
E edifisio ta representá un punto di transishon entre:
- bida sosial (klup di dama)
- funshon gubernamental
- patrimonio restourá
Fuente, nota i/òf referensia
|
Curaçaostraat 50 in Willemstad (Otrobanda) is a recognized cultural heritage monument on Curaçao. Wikimedia Commons features a high-resolution restoration image of this large, H-shaped historical building, which historically functioned as the Kranshi Bieuw. The property sits on a detached, deep setback lot.
Mira tambe
[editá | editá fuente]| Fuente, nota i/òf referensia |
Kategoria:Kòrsou Kategoria:Arkitektura Kategoria:Monumento protehí
| Casa Blanca | ||
|---|---|---|
| Lokalisashon | ||
| Pais | ||
| Lokalisá na | Roodeweg 42-44, Otrobanda | |
| Historia | ||
| Tipo | monumento | |
| Original | kas di shon | |
| Aktual | sede di Registro Sivil di Kòrsou | |
| Konstrukshon | 1858-1859 | |
| Funda | 29 di mart 1859 | |
| Restauracion | 1998-2002 | |
| Arkitektura | ||
| Estilo | neoklásiko | |
| Konstrukshon | ||
| Propietario | Stichting Monumentenzorg Curaçao | |
| Enkarga pa | Carel Maurits Gaerste | |
| Rekonosementu | ||
| Státus monumental | monumento di herensia kultural | |
| Desde | 1994 | |
Casa Blanca ("Kas Blanku") ta un edifisio monumental-históriko na Willemstad, Kòrsou. E ta situá na Roodeweg 42-44 den Otrobanda, entre Reuzensteeg i Pieterszsteeg, enfrente di Sint-Elisabeth Hospital (SEHOS).[1] Desde komienso di siglo bintiun, e edifisio ta popularmente konosí komo Kranshi, ora el a bira sede di e Registro Sivil.[2]
Huntu ku “La Maravilla” na Scharlooweg i “Belvédère” na L.B. Smithplein, Casa Blanca ta konsiderá komo un di e promé ehèmpelnan di arkitektura neoklásiko na Kòrsou.[3]
Historia
[editá | editá fuente]Casa Blanca a wòrdu konstruí den añanan 1858–1859 komo un manshon di status haltu pa Carel Maurits Gaerste (1804–1871), un komersiante prominente, doño di diferente plantashi i propiedat den Otrobanda, i miembro di Konseho Kolonial. Pa e konstrukshon, el a kumpra vários parsela na banda panort di Roodeweg. Dia 29 di mart 1859, e edifisio a wòrdu deklará habitabel pa outoridatnan.[4]
E kas tabata konosí pa su gran salon di baile, un di e mas grandi riba e isla den e tempu ei, unda tabata organisá enkuentronan sosial, kultural i intelektual.[5]
Durante [[siglo 20|siglo binti], e edifisio a pasa pa diferente fase di uso i dekadensia, inkluyendo komo penshun i burdel. Den e periodo aki, e kondishon di e kas a deteriorá konsiderablemente.
Na 1994, Casa Blanca a haña status ofisial komo monumento. Den 1998, Stichting Monumentenzorg Curaçao a kumpra e edifisio i a restourá esaki kompletamente, konservando su karakter históriko i arkitektóniko.[4] E restourashon a haña rekonosemento regional pa su kalidat arkitektóniko.[2]
For di sèptèmber 2002, e edifisio ta alohá Registro Sivil den kuadro di reutilisashon di patrimonio arkitektóniko den e sentro históriko di Willemstad.
Na 2026 a kuminsá un proyekto di renobashon pa mantené i modernisá e edifisio.[6]
Deskripshon
[editá | editá fuente]Casa Blanca ta un edifisio monumental di dos piso, konstrui riba un parsela amplio (± 3.250 m²) i diseñá den forma di U ku ta rondoná un patio interno.[1][2]
Karakterístikanan prinsipal ta inkluí:
- fachada simétriko ku siete as
- fronton triangular riba e parti sentral
- balkon dilanti riba un pòrch ku kolumnanan dobbel
- bòrdèshi ku trapi hanchu ku ta yega na entrada prinsipal
- leishi di het profilá ku detaye dekorativo
- kombinashon di diferente tipo di dak (manera dak di schouder i dak di siya)
Originalmente, e kas tabata parti di un kompleho tipo kurá, ku un edifisio prinsipal i edifisionan anekso (“afdak”). Den e aneksonan aki tabata biba katibu i sirbiente di kas, i den sierto kaso nan tabata di hür.[7][8]
Uso aktual
[editá | editá fuente]Aktualmente, Casa Blanca ta sede di Registro Sivil di Kòrsou, parti di departamento di Asuntunan Públiko. Ku mudansa di e Registro Sivil di Skalo pa Otrobanda, su nòmber popular “Kranshi”, ku a originá na un lokalidat anterior, tambe a transferí pa Casa Blanca.
Mira tambe
[editá | editá fuente]Fuente, nota i/òf referensia
|
Kategoria:Kòrsou Kategoria:Arkitektura Kategoria:Monumento protehí
E manshon grandi impreshonante aki, despues konosí komo Casa Blanca, a wòrdu konstruí na 1858-1859 pa Carel Maurits Gaerste. Pa esaki el a kumpra vários parsela na banda panort di Roodeweg. Riba 29 di mart 1859, e kas grandi ta wòrdu deklará habitabel pa e maestro di distrito di Otrobanda. Carel Maurits Gaerste (1804 – 1871), tabata un hòmber prominente i próspero. E tabata miembro di e Konseho Kolonial i doño di plantashonnan Hermanus, Meiberg, i despues Malpais alias ‘’Terburgh à Texel, i Groot i Klein Malpais, alias “Mount Pleasant” i “Weitje”.[1] Despues ku e edifisio a keda listá komo monumento na 1994, el a wòrdu kumprá pa Stichting Monumentenzorg Curaçao na 1998 i a keda kompletamente restourá.[1] E trabounan di restourashon a keda bon dokumentá i lo wòrdu post pronto.[1] For di sèptèmber 2002, e edifisio ta akapará ‘’Kranshi’’, e ofisina di Registro Sivil di Kòrsou.[1]
E kas tabata konosí pa su gran salon di baile, konsiderá komo un di e mas grandi riba e isla den e tempu ei, unda tabata organisá enkuentronan sosial, kultural i intelektual.[2], tabata organisá enkuentronan kultural i intelektual.
Den siglo binti, e edifisio a pasa pa diferente uso: penshun, burdel i posteriormente a bira un edifisio den estado di dekadensia.
Despues di un periodo di deterioro, e edifisio a wòrdu kompletamente restourá i adaptá pa uso gubernamental. E restourashon a haña rekonosemento regional pa su kalidat arkitektóniko.[3]
Na 2026 a kuminsa un proyekto di renobashon di e edifisio na Roodeweg 42.[4]
Deskripshon
[editá | editá fuente]Casa Blanca ta un edifisio monumental grandi di dos piso, situá un tiki retirá for di kaya riba un parsela amplio (± 3.250 m²).[5] E edifisio ta diseña den forma di U ku ta rondoná un patio interno.
Karakterístikanan prinsipal ta inkluí:[3]
- fachada simétriko ku siete as
- un fronton triangular riba e parti sentral
- balkon dilanti riba un pòrch ku kolumnanan dobbel
- bòrdèshi ku trapi hanchu ku ta yega na entrada prinsipal
- leishi di het profilá i detaye dekorativo
- kombinashon di dak di tipo dak di schouder i dak di siya
E edifisio (kas di shon), para riba un persela di 3.250 m², tin dos piso i ta konstrui den e forma di un "U" ku ta rondoná un patio. e fachada sensio ku un leshi di het dòrná, ku riba dje un ‘fronton’ triangular. Un bòrdèshi na haltu riba trapi hanchu i kubrí pa un balkon riba pilá ta asentuá su forma rektangular será di e edifisio.[6] E fachada dilanti tin un porch na entrada di e kas, i riba esaki tin un balkon.
Originalmente, e kas tabata parti di un kompleho mas grandi ku edifisionan rond di e patio. Originalmente Casa Blanca tabata forma un kompleho tipo "Kurá", ku ta konsisti di un edifisio prinsipal i na su rant edifisionan anekso, tambe yamá "afdak" (kasita di un kamber ku dak di siya òf un dak inkliná (dak di lèsenar), respektivamente). Den e afdaknan aki tabata biba katibu i sirbiente di kas, pero tabata hür nan tambe.[7][8]
Uso
[editá | editá fuente]Aktualmente, Casa Blanca ta sede di Registro Sivil di Kòrsou i di kua el a atkeri e nomber di "Kranshi" den boka di pueblo. E edifisio ta un ehèmpel importante di reutilisashon di patrimonio arkitektóniko den e sentro históriko di Willemstad. Na 1997 Unesco a nombra Willemstad Herensia Mundial.
E edifisio ta konosí den boka di pueblo komo Kranshi. E nòmber aki no ta originá di Casa Blanca mes, sino di un otro lokalidat kaminda Registro Sivil tabata ubiká anteriormente.
Ku e mudansa di e institushon pa Casa Blanca na komienso di siglo 21, e nòmber popular “Kranshi” a keda asosiá ku e edifisio nobo.
Mira tambe
[editá | editá fuente]Literatura
[editá | editá fuente]- Pauline Pruneti-Winkel (1990). Scharloo a nineteenth century quarter of Willemstad, Curaçao : historical architecture and its background. Edizioni Poligrafico Fiorentino.
Fuente, nota i/òf referensia
|
Roodeweg 42 - 44, Otrobanda E manshon palasial impreshonante aki, despues konosí komo Casa Blanca, a wòrdu konstruí na 1858-1859 pa Carel Maurits Gaerste. Pa esaki el a kumpra vários kavel na parti panort di e Roodeweg. Riba 29 di mart 1859, e kas grandi ta wòrdu deklará habitabel pa e maestro di distrito di Otrobanda. Carel Maurits Gaerste (1804 – 1871), tabata un hòmber prominente i próspero. E tabata miembro di e Konseho Kolonial i doño di plantashonnan Hermanus, Meiberg, i despues Malpais alias ‘’Terburgh à Texel, i Groot i Klein Malpais, alias “Mount Pleasant” i “Weitje”. Despues ku e edifisio a keda lista komo monumento na 1994, el a wòrdu kumprá pa Stichting Monumentenzorg Curaçao na 1998 i a keda kompletamente restourá. E trabounan di restourashon a keda bon dokumentá i lo wòrdu post pronto.[1] For di sèptèmber 2002, e edifisio ta akapará ‘’Kranshi’’, e ofisina di Registro Sivil di Kòrsou.
Casa Blanca ta situá den Área di Koral (Kura) di Otrabanda, ku realmente a kuminsá desaroyá for di e di dos mitar di siglo 19. Un koral (kura) ta un tereno ku muraya ku un edifisio prinsipal i edifisionan eksterno na e randnan, tambe yamá dormitorio òf mitar dak (kasnan chikitu ku un kamber ku un dak di gable (dak di siya) òf un dak inkliná (dak di lèsenar), respektivamente). Katibunan i personal doméstiko tabata biba den e edifisionan eksterno, pero nan tabata destiná tambe pa hür. [2] Desaroyo di e Area di Kurá riba Seru di Otrobanda a kuminsa meimei di siglo 19. Kuranan konosi ta Kura di Shon Ki, Casa Blanca i Kura di Shon Fil.
Casa Blanca a konsisti originalmente di un edifisio prinsipal i na su rant edifisionan anekso, tambe yamá "afdak" (kasita di un kamber ku dak di siya òf un dak inkliná (dak di lèsenar), respektivamente). Den e afdaknan aki tabata biba katibu i sirbiente di kas, pero tabata hur nan tambe. Un kompleho asina ta wordu yama Kurá, un fenomeno ku a desaroya desde meimei di siglo 19 riba Seru Otrobanda.
==================,
Nomber Kranshi
[editá | editá fuente]E nòmber Kranshi tin un orígen masha pekuliar. E edifisio kaminda Kranshi for di prinsipio tabata ubiká, den pasado tabata un lokalidat Protestant kaminda un klup di hende muhé, yamá ‘Eendracht maakt macht’ tabata reuní regularmente. Na aña 1899 Marie van den Brink, yu muhé di e dominee, a funda e klup aki. Dor ku nan tabata bin huntu speshal pa hasi obra di man manera kose, bòrda i brei nan tabata yama e klup ‘dameskrans’. E nòmber ‘dameskrans’ den boka di e Yu di Kòrsou e tempu ei a bira Kranshi. Mesora esei a bira nòmber di e edifisio tambe.[3]
E edifisio a mantené e nòmber Kranshi, asta ora ku na aña 1930 durante un periodo kòrtiku, Iglesia Reformá a usé pa su enkuentronan. Maske entretantu e nòmber ya no tabata tin su funshon original mas, e edifisio a keda karga e nòmber te na añanan ‘40 momentu ku Registro Sivil a kuminsá operá den dje. Na komienso di añanan ’60 Registro Sivil a muda (huntu ku e nòmber Kranshi) bai Skalo 150-152; kas kaminda anteriormente Pachi de Sola tabata biba. Den boka di pueblo e orei e edifisio original na Otrabanda a haña e nòmber ‘Kranshi bieu’.
Na komienso di e siglo aki Kranshi a bolbe muda. Awor e la bai e edifisio neoklásiko restourá yamá ‘Casa Blanca’ situá na Roodeweg 42 nèt enfrente di Hospital Sint Elisabeth (SEHOS). Carel Maurits Gaerste kende tabata doño di diferente edifisio den Otrabanda, entre 1865 i 1884 a kumpra i rekonstruí Casa Blanca komo bibienda. Despues e edifisio a sirbi komo penshun, despues burdel (ka’i biá) i despues segun e la dekaí e la bira asta un dak pa drogadiktonan. Awendia den e famoso edifisio aki nos Registro Sivil ta ubiká. E ta ofisialmente yamá Asuntunan Públiko pero ketu bai Kranshi den boka di pueblo!
Historia
[editá | editá fuente]Carel Maurits Gaerste (1804-1871), komersiante, tabata doño di plantashi Malpais (Daniel) i diferente edifisio den Otrobanda. Entre 1865 i 1884 el a kumpra i rekonstruí e kas di shon komo bibienda. Den e ‘salon di baile’ di e kas, ku segun Pauline Prunetti-Winkel tabata esun mas grandi riba e isla den e tempu ei[4], tabata organisa enkuentronan kultural i intelektual. Desde komienso di siglo 20 e edifisio a sirbi komo penshun, despues burdel (ka’i biá) i despues, segun esaki tabata dekaí, a bira asta un dak pa drogadiktonan.
Deskripshon
[editá | editá fuente]E edifisio (kas di shon), para riba un persela di 3.250 m², tin dos piso i ta konstrui den e forma di un "U" ku ta rondoná un patio. e fachada sensio ku un leshi di het dòrná, ku riba dje un ‘fronton’ triangular. Un bòrdèshi na haltu riba trapi hanchu i kubrí pa un balkon riba pilá ta asentuá su forma rektangular será di e edifisio.[5] E fachada dilanti tin un porch na entrada di e kas, i riba esaki tin un balkon. Dono di e edifisio ta ...
Groot vrijstaand monumentaal gebouw van twee verdiepingen, terugliggend van de straat. Het hoofdgebouw van de kraal was oorspronkelijk volledig omringd door extra gebouwen aan de randen van de kraal. U-vormige plattegrond die een patio omsluit. Twee parallelle schilddaken over de voorkant, zadeldaken over de achtervleugels. Zwaar geprofileerde en volledig versierde uitspringende kroonlijst op consoles over de gevels, dentate quoins op hoeken. Voorgevel ingedeeld in zeven assen. Middendeel met driehoekig fronton boven kroonlijst; voorbalkon boven portiek met dubbele zuilen op bordes aan voorzijde met treden. Fronthek met voetmuur en spijlen tussen pilaren. Centrale voorpoort tussen gecanneleerde pilaren, twee extra poorten aan weerszijden. Volledig gerestaureerd als burgerlijke stand (restauratie bekroond met Caribische prijs voor beste restauratiearchitectuur).
e ‘salon di baile’ riba e di dos piso
Large detached two-storey monumental structure set back from street. Main building of corral originally fully surrounded by additional buildings at edges of corral. U- shaped floor plan enclosing a patio. Two parallel hipped roofs over front section, gable roofs over rear wings. Heavy profiled and fully decorated projecting cornice on consoles over façades, dentate quoins on corners. Front façade laid out in seven axes. Central section with triangular fronton above cornice; front balcony above portico with double columns on front platform with steps. Front fence with footing wall and bars set between pillars. Central front gate between fluted pillars, two additional gates on both sides. Fully restored as Civil Registry (restoration awarded with Carfibbean prize for best restoration architecture).[6]
Gran estructura monumental independiente de dos plantas retranqueada de la calle. Edificio principal del corral originalmente totalmente rodeado por edificios adicionales en los bordes del corral. Planta en forma de U que rodea un patio. Dos tejados paralelos a cuatro aguas en la parte delantera, tejados a dos aguas en las alas traseras. Cornisas salientes sobre ménsulas en las fachadas, muy perfiladas y decoradas. Fachada delantera dispuesta en siete ejes. Sección central con frontón triangular sobre cornisa; balcón delantero sobre pórtico con columnas dobles sobre plataforma delantera con escalones. Cerca frontal con muro de zapata y barrotes entre pilares. Puerta delantera central entre pilares estriados, dos puertas adicionales a ambos lados. Totalmente restaurado como Registro Civil (restauración galardonada con el premio Carfibbean a la mejor arquitectura de restauración).
1990: het in verval rakend monumentale herenhuis 'Casa Blanca' met onder andere de rijkst bewerkte gootlijst uit onze historische architectuur.
Advertentie openbare verkoop:De opstal CASA BLANCA, staande op een perceel eigendomsgrond groot 3.250 m 2, begrensd door de Roodeweg, de Reuzensteeg en de Pieterszsteeg, kadastraal bekend als Stadsdistrict, Sectie B, no. 543.[7]
Fuente, nota i/òf referensia
|
Huntu ku e edifisionan "La Maravilla" na Scharlooweg 5 i "Belvédère" na Plasa L.B. Smith, e edifisio prinsipal di Casa Blanca ta marka e inisio di arkitektura neoklasisista na Kòrsou i ta di gran balor pa e historia di arkitektura di e isla.[1]
Kranshi ta un término popular na Kòrsou ku ta referí histórikamente na Registro Sivil lokal[2] i, mas ampliamente, na e lugá kaminda e instituto gubernamental aki ta of tabata ubiká.
Orígen
[editá | editá fuente]E nòmber “Kranshi” tin su orígen den e edifisio na Curaçaostraat 50 na Otrobanda. Na 1899, Marie van den Brink, yu muhé di un domi protestant, a funda un klup di dama den Otrobanda ku e lema Eendracht maakt macht (Union ta hasi Forsa).[3][4]
E miembronan di e klup tabata reuní pa hasi obra di man manera kose, bòrda i brei i pesei e klup tabata konosí komo dameskrans. Den bok'i pueblo ku ta papia papiamentu, e palabra aki a evolushoná fonétikamente te bira “Kranshi”.[3]
Rapidamente, e nòmber no solamente tabata referí na e klup, sino tambe na e edifisio mes, ku a bira konosí komo Kranshi (of Kransgebouw).
Di edifisio pa institushon
[editá | editá fuente]Durante añanan siguiente, e edifisio a sigui karga e nòmber “Kranshi”, tambe ora su uso a kambia (inkluso pa enkuentronan di Iglesia Reformá na un periodo kòrtiku).[3]
Na añanan 1940, Registro Sivil a kuminsá operá den e mesun edifisio. For di e momento ei, e nòmber “Kranshi” a pasa di un referensia di lugá pa un referensia di institushon.
Den kurso di tempu, e término a bira uso komun pa tur servisio relashoná ku registrashon di susesonan di bida, manera nasementu, matrimonio i fayesimentu i pa dokumentonan ofisial.[5]
Lokalidatnan
[editá | editá fuente]Ku e desaroyo di e institushon, Registro Sivil (i kuné e nòmber “Kranshi”) a muda pa diferente lokalidat:[6]
- Otrobanda – Curaçaostraat 50 (lokalidat original)
- Pietermaai – lokalidat temporal despues di 1954
- Skalo – Kas di Pachi de Sola na Scharlooweg 150–152, desde añanan 1960)
- Otrobanda – Casa Blanca na Roodeweg 40-42, desde 2002
Despues di e traslado pa Skalo, e lokalidat original a bira konosí komo “Kranshi bieu” den boka di pueblo.[7][8][9]
Evolushon i uso
[editá | editá fuente]E historia di “Kranshi” ta mustra un evolushon klá di nòmber di un klup sosial (dameskrans) pa nòmber di un edifisio i despues pa nòmber di un institushon gubernamental.
Durante e mudansanan di lokalidat, ta importante nota ku e edifisionan nobo ya tabatin nan propio nòmber, manera Kas di Pachi de Sola i Casa Blanca, pero den uso popular, e nòmber “Kranshi” a sigui predominá i a move huntu ku e institushon.
Te dia di awe, e término ta keda bibu den idioma diario: hopi residente di Kòrsou ta usa “Kranshi” komo sinonimo pa Registro Sivil, meskos pa su nòmber ofisial "Asuntunan Públiko".[10]
Fuente, nota i/òf referensia
|
Vínkulo ku Registro Sivil
[editá | editá fuente]Rònt di aña 1940, Registro Sivil a kuminsá operá den e mesun edifisio na Curaçaostraat 50. E departamento tabata responsabel pa registrashon di susesonan di bida, manera nasementu, fayesimentu, matrimonio, divorsio i rekonosimentu, i pa suministrá kopia, ekstrakto i deklarashonnan ofisial.[1]
For di e momento ei, e nòmber “Kranshi” a bira estrechamente asosiá ku e institushon gubernamental.
Den añanan ku a sigui, Registro Sivil a muda pa diferente lokalidat, mientras e nòmber popular a move huntu ku e departamento. Ku tempu, no solamente pueblo pero tambe organisashon, gobièrnu i Registro Sivil mes, a kuminsá usa e término "Kranshi" den anunsionan públiko, referiendo tantu na e instansia komo na su lokalidat.[2][3]
Lokalidatnan
[editá | editá fuente]Durante siglo 20 i 21, Registro Sivil tabata establesé den diferente edifisio:[4]
- Otrobanda – Curaçaostraat 50, lokalidat original ("Kransgebouw")
- Pietermaai – lokalidat temporal despues di 1954
- Skalo – Scharlooweg 150-152 desde añanan 1960 (“Kas di Pachi de Sola”)
- Otrobanda – Roodeweg 40-42 desde 2002 ("Casa Blanca")
Despues di e traslado pa Skalo, e edifisio original na Otrobanda a bira konosí komo “Kranshi bieu”.[5][6][7] Ku e último mudansa pa Casa Blanca, e término “Kranshi” a sigui den uso pa e lokalidat nobo.
Evolushon i uso
[editá | editá fuente]Ku tempu, e nifikashon di e término “Kranshi” a pasa for di un klup sosial pa un edifisio spesífiko i despues pa un término general pa Registro Sivil.[8]
No obstante ku a muda pa edifisionan ku ya tabatin nan propio nòmber (Kas di Pachi de Sola i Casa Blanca), e uso popular di e nòmber “Kranshi” a keda predominá i a wòrdu transferí di un lugá pa otro huntu ku e institushon. E fenómeno aki ta mustra kon un nòmber informal por bira un referensia institushonal i asta remplasá nòmbernan existente den memoria kolektivo.
Te dia di awe e palabra “Kranshi” ta fungi den uso comun komo sinónimo pa Registro Sivil.
Fuente, nota i/òf referensia
|
Kategoria:Kòrsou Kategoria:Papiamento
Den e “Historia di Kranshi,” e edifisio bieu riba Curaçaostraat den Otrobanda ta wòrdu menshoná promé. Alrededor di aña 1900, e asosiashon di hende muhé “Eendracht maakt Macht” (Unidat Ta Hasi Forsa) a reuní den e edifisio aki pa trabou di man, i el a bira konosí komo e Kransgebouw (Edifisio di Krans). Ora ku e Registro Sivil a muda pa e edifisio aki rònt di 1940, el a haña e nòmber ‘Kranshi’ lihé. E nòmber aki a sigui ora ku e Registro Sivil a muda pa e edifisio ‘Pachi de Sola’ na Scharloo na kuminsamentu di añanan 1960. Na 2002, e edifisio ‘Casa Blanca’ restourá na Otrobanda a wòrdu poné den uso: Scharloo a bira ‘Kranch Bieu’ i Otrobanda ‘Kranchi Nobo’. Pero unda Pietermaai ta pas awor? Na momentu ku Registro Sivil a bandoná e edifisio na Otrobanda na aña 1954, esaki tabata situá na Pietermaai pa algun aña, den e edifisio kaminda awor e ofisina di abogado “Soliana en Bonaparte” ta situá. [1]
Curaçaostraat 50, un edifisio historiko di 1873, ta konosí awendia komo "Lanthùis Kranshi".
Evolushon di signifikado
[editá | editá fuente]Ku tempu, e nòmber “Kranshi” a pasa for di un klup sosial pa un edifisio spesífiko, nan luga di encuentro na Curacaostraat 50, referi komo "Kransgebouw" of "Kransje", pa despues bira un término general pa Registro Sivil.[2]
Ora e Registro Sivil a kuminsá operá den e edifisio di e klup di dama na Otrobanda, e nòmber “Kranshi” a bira fuertemente asosiá ku e departamento gubernamental.
Durante siglo 20 i 21, Registro Sivil a muda pa diferente lugá. E nòmber “Kranshi” a move huntu ku e institushon:
- lokalidat original na Otrobanda
- traslado pa Skalo meimei di añanan 1960 - "Kas di Pachi de Sola" na Scharlooweg 150-152 (awor A.M.Chumaceiro Bulevar 13)
- posteriormente mudansa pa Casa Blanca na Roodeweg
Despues di e mudansa pa Skalo, e edifisio original na Curacaostraat 50, Otrobanda a bira konosí komo “Kranshi bieu”.[3][4] Desde komienso di siglo 21, e nòmber “Kranshi” ta referí prinsipalmente na Casa Blanca, unda Registro Sivil ta ubiká actualmente i "Kranshi bieu" na Kas di Pachi de Sola.
Uso
[editá | editá fuente]Te awendia, hopi residente di Kòrsou ta sigui usa e palabra “Kranshi” komo sinónimo pa Registro Sivil, sin importá su lokalidat ofisial.
E término ta un ehèmpel di:
- kontinuidad linguístiko
- memoria kolektivo
- influensia di idioma den formashon di identidat urbano
Fuente, nota i/òf referensia
|