Usuario:Caribiana/Sandbox/Jaap Fresco
E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.| Monumento di Outonomia | ||
|---|---|---|
| Lokalisashon | ||
| Pais |  Kòrsou | |
| Lokalisá na | Willemstad | |
| Historia | ||
| Státus | aktivo | |
| Original | monumento konmemorativo | |
| Inougurá | 19 di òktober 1955 | |
| Konstrukshon | ||
| Diseñadó | Jaap Fresco | |
Monumento di Outonomia (hulandes: Autonomiemonument) ta un monumento konmemorativo ku ta representa e atkisishon di outonomia dor di Antias Hulandes ku introdukshon di Statuut pa Reino Hulandes na 1954. E monumento ta situa na na Willemstad, Kòrsou, pará riba e rotonde di Fokkerweg na Salinja. El a wòrdu desvelá dia 19 di òktober 1955 pa Reina Juliana.[1]
A lant’é pa konmemorá e atkisishon di outonomia dor di Antia Hulandes ku introdukshon di e Statuut pa Reino Hulandes un aña promé. Arkitekto Jacob Fresco a diseñá e monumento. E ta deskribí seis parha yòn ta bula for di e nèshi..[1] Nan ta wòrdu rende na un manera estilisá.[2]
Rond di e pedestal di e monumento tin e siguiente inskripshon:
Steunend op eigen kracht doch met de wil om met elkander samen te werken.
E pedestal ta bisa: “Konfiando riba bo mes forsa i tòg ku e boluntat pa koperá ku otro.”[3] E tin un haltura di diestres meter i un diameter di dies meter.[4]
E seremonia formal a wòrdu realisá pa Reina Juliana. Ora 7.500 mucha a hasi un baile rondo p’e, ela baila huntu den e sirkulo.[1] E diskurso di Gobernador Teun Struycken a keda imprimí den su totalidat den Amigoe di Curaçao.[5]
Fuente, nota i/òf referensia
|
nl.wiki:Het Autonomiemonument werd op 19 oktober 1955 onthuld in Willemstad, Curaçao.[1] Het staat op de rotonde van de Fokkerweg.
Het werd geplaatst om de verwerving van autonomie door de Nederlandse Antillen te herdenken met de invoering van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden een jaar eerder. Architect Jacob Fresco ontwierp het monument. Het stelt zes jonge vogels voor die uit het nest opvliegen.[1] Ze zijn gestileerd weergegeven.[2]
Op het voetstuk staat: "Steunend op eigen kracht doch met de wil om met elkander samen te werken."[3] Het heeft een hoogte van dertien meter en een diameter van tien meter.[4]
De formele plechtigheid werd uitgevoerd door koningin Juliana. Toen 7500 kinderen een rondedans voor haar uitvoerden, danste ze in de kring mee.[1] De rede van gouverneur Teun Struycken werd in zijn geheel in de Amigoe di Curaçao afgedrukt.[5]
E Monumento di Autonomia (Autonomiemonument) na Willemstad, Curaçao, a wordo desvela pa Reina Juliana di Hulanda dia 19 di october 1955, durante e prome Bishita Real na e islanan. E ta konmemorá e establesimentu di Antia Hulandes i e otorgamentu di un struktura polítiko outónomo nobo na 1954. Aki ta sigui e detayenan klave tokante e piesa históriko di arte públiko:
- E Diseño: E ta konta ku un nèshi ku ta kontené seis parha, ku ta simbolisá e seis islanan di Antia Hulandes (Cura, Bonaire, Sabaça, St. Maarten).
- E Inskripshon: Rònt di e rand di e monumento, e ta bisa: “Steunend op eigen kracht doch met de wil elkander bij te staan” (Apoyando bo mes forsa pero ku e boluntat pa yuda otro).
- E Kreador: El a wòrdu diseñá i kreá pa e artista i diseñador nasé na Kòrsou Jacob.
- E luga: E ta situá riba un rònt prominente. Fokkerweg na Willemstad.
The Autonomy Monument was designed by architect J. Fresco and was revealed by H.M. Queen Juliana of the Netherlands on 9 October 1955. It was designed for the occasion of the introduction of the “Statuut” (Charter) on 15 December 1954. The Netherlands Antilles with this leading legal document of the Kingdom became autonomous as to its internal affairs.[1]
De onthulling van het ‘Statuutmonument’ door koningin Juliana dateert uit 1954 Deze ‘rotonde-kunst’ aan de Nieuwe Fokkerweg symboliseert de autonomie van de 6 eilanden der Nederlandse Antillen en heeft als opschrift: ‘Steunend op eigen kracht, doch met de wil elkander bij te staan’. De daaraan gekoppelde feestdag werd Statuutdag. Edoch; In1986 maakte Aruba zich los van het statuut en kreeg een status aparte binnen het koninkrijk. Sindsdien werd de naam van Autonomie- tot in Rijkseenheid monument veranderd. Ja; de Antillen zijn veranderd.[2]
| Jaap Fresco | ||
|---|---|---|
| Imagen desea: Caribiana/Sandbox/Jaap Fresco | ||
| Informashon básiko | ||
| Nasementu | 14 di aprel 1911 Den Haag | |
| Informashon profeshonal | ||
| Ofishi | ingeniero, arkitekto | |
Jacob (Jaap, Jacques) Fresco (☆ 14 di aprel 1911 na Den Haag – † 15 di mart 1990 na Dongen, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero urbano hulandes ku a traha extensivamente na Kòrsou, Aruba i Boneiru. Durante siglo binti, su obranan a kontribuí significativamente na desaroyo di arkitektura moderno i infrastructura, spesialmente den Willemstad.
Biografia
[editá | editá fuente]Jaap Fresco a nase den un famia hudiu na Den Haag. Tokante su formashon, no tin hopi informashon disponibel, pero ta konosí ku el a studia na MTS na Rotterdam i despues tambe na Amsterdam durante añanan 1930.
Durante Segunda Guerra Mundial, hopi miembro di su famia a wordu deportá i asesiná dor di e nazinan. Fresco mes a wordu arestá i deportá, pero el a logra eskapá, aunke despues el a wordu kapturá atrobe. Entre 1942 i 1945, el a keda preso den kampo di konsentrasion Monowitz (Auschwitz), kaminda el a sobrebibí kondishonnan estremadamente duru te ora ku el a wordu liberá dor di trupanan merikano. Su memoria di e periodo aki a wordu publiká postumo na 2001 dor di su viuda.
Fresco a kasa dos biaha. Su promé matrimonio ku Hendrika de Vries a kaba na divorcio na 1949. Na 1959, el a kasa na Kòrsou ku Edith Jacobine Kautsky (1925–2006), un hende akademiko ku a studia medishina, siensia polítiko i filosofia. For di e matrimonio aki a nase un yu muhé.
Karera den Karibe
[editá | editá fuente]Na 1951, Fresco a yega Aruba, siguiendo e arkitekto hulandes Jan Wiels, den un periodo kaminda tabata tin plan pa desaroyo turístiko. Poco despues, el a mudá pa Kòrsou, kaminda el a establesé su mes i a kuminsá traha intensivamente.
El a biba i traha na diferente lokashon na Willemstad, inkluyendo Pietermaai i Scharloo. Mas despues, el a forma un ofisina di arkitektura huntu ku Gerard Roovers: Roovers & Fresco.
Despues di e eventonan sosial i polítiko di 30 di mei 1969, Fresco i Roovers a desidí pa laga Kòrsou.
Estilo i kontribushon
[editá | editá fuente]Fresco tabata parti di e generashon di arkitektonan di posguerra ku a introdusí un estilo moderno i funksional den Karibe Hulandes. Huntu ku arkitektonan manera Jan Wiels, el a yuda transformá e paisaje urbano ku diseñonan limp i adaptá na klima tropikal.
Un karakterístika importante di su trabou tabata e adaptashon na bientu di nordost (trade winds), permitiendo ventilashon natural den un tempu promé ku airconditioning tabata komun.
Fresco tabata aktivo tambe den otro area profesional i akademiko.
Miembro di komishon pa vivienda popular (for di 1952) Enkargo pa diseño di plan turístiko di Waterfort (1953) Duna gastlesnan na universidad tekniko na Haifa, Israel (1956) Miembro di organisashonnan profesional manera Bond van Nederlandse Architecten (BNA) i Bond van Nederlandse Stedenbouwkundigen (BNS) Autor di e buki Cultuur, kunst en bouwkunst (1964)
Obranan importante
[editá | editá fuente]
Entre su obranan mas konosí ta:
- Monumento di Outonomia (1955), Kòrsou
- Plan di kasnan popular na Brievengat (1955–1956)
- Lourdesschool, Zuid Bonam (1959)
- Renovashon di negoshi Bata, Madurostraat (1959)
- Amstelbrouwerij (1960, ku Roovers)
- Eks-ofisina di KLM na Gomezplein, Willemstad (1964)
- Aqualectra/Ogem, Pater Eeuwensweg (1969)
- Edifisio di administrashon ACI, Aruba (1964)
- Ofisina Elmar, Oranjestad (1964)
Edifisio Trans World Radio, Boneiru (1965/66)
Ademas, el a traha riba diferente proyektonan di vivienda sosial i planifikashon urbano.
Otro aktividatnan
Fresco tabata aktivo tambe den otro area profesional i akademiko:
Miembro di komishon pa vivienda popular (for di 1952) Enkargo pa diseño di plan turístiko di Waterfort (1953) Duna gastlesnan na universidad tekniko na Haifa, Israel (1956) Miembro di organisashonnan profesional manera Bond van Nederlandse Architecten (BNA) i Bond van Nederlandse Stedenbouwkundigen (BNS) Autor di e buki Cultuur, kunst en bouwkunst (1964) Legado
Jaap Fresco a laga un legado duradero den arkitektura di Karibe Hulandes. Su obranan ta reflehá un kombinashon di modernismo europeo ku adaptashon inteligente na klima lokal i nesesidatnan sosial.
Especialmente na Kòrsou, su diseñonan a kontribuí na e transishon pa un estilo arkitektóniko moderno durante mitad di siglo binti.
Jacob (Jaap, Jacques) Fresco (☆ 14 di aprel 1911 na Den Haag – † 15 di mart 1990 na Dongen, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero urbano hulandes ku a traha na Kòrsou, Aruba i Boneiru.[3] Durante siglo binti su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno den Willemstad.
Jacob (Jacques, Jaap) Fresco Fresco was geboren in een joods gezin in Den Haag op 14 april 1911 en overleed in Dongen op 15 maart 1990. Over zijn opleiding is weinig bekend. Vast staat dat hij eerst de MTS in Rotterdam bezocht en daarna ook in Amsterdam studeerde (2). Dat was in de 30er jaren van de vorige eeuw. Veel familieleden van Jaap Fresco werden tijdens de oorlog door de Duitsers weggevoerd en vermoord. Ook Jaap Fresco zelf werd door de Duitsers opgepakt en op transport gezet, maar hij wist te ontsnappen om later toch weer opgepakt te worden.
Fresco was twee keer getrouwd, eerst met Hendrika de Vries, dit huwelijk eindigde in 1949 in een echtscheiding. In 1959 trouwde hij op Curaçao met de in Wenen geboren Edith Jacobine Kautsky (1925 – 2006). Uit dit huwelijk werd een dochter geboren. Edith Kautsky was een academisch gevormde vrouw die eerst in Zwitserland medicijnen had gestudeerd, en later, toen het echtpaar weer in Nederland leefde, nog diverse andere studies volgde, onder andere politieke wetenschappen en filosofie in Amsterdam en Leiden. Haar dissertatie aan de universiteit van Leiden voor haar doctoraat in de filosofie der politieke wetenschappen schreef zij in 1982: Die Vergangenheit als Muster: Kissingers Analyse der Geschichte und seine Tätigkeit als Staatsmann. Door een gelukkig toeval ontdekte ik een boekje waarin de herinneringen van Jaap Fresco aan zijn tijd in het concentratiekamp Monowitz bij Auschwitz staan. Hij verbleef daar van 1942 tot 1945 en werd na veel onmenselijke ellende te hebben overleeft door de Amerikanen bevrijdt. Zijn weduwe publiceerde het boekje postuum in 2001 in eigen beheer (3).
De architect Fresco In het kielzog van de bekende Nederlandse architect Jan Wiels was Fresco in 1951 op Aruba aangekomen. Men was er bezig met hotelplannen van een Nederlandse investeerder. Op Aruba heerste een gevoel van ontevredenheid omdat men meende dat de landsregering in Fort Amsterdam de plannen van Aruba voor de ontwikkeling van de toeristische sector tegenwerkte en dat men het zustereiland die voorspoed niet gunde. De latent aanwezige frictie tussen beide eilanden werd duidelijk uit de krantenberichten. Daarna moet Fresco zich zeer snel op Curaçao gevestigd hebben, want in 1951 is hij telefonisch te bereiken op Pietermaai. Daarna woonde en werkte hij in het gebouw “La Orangerie” op Scharloo, dat werd afgebroken voor de aanleg van de oprit van de brug. Het gemeenschappelijke kantoor met Roovers bevond zich later aan de Trompetbloemweg. In het voorjaar van 1969 was men nog op zoek naar personeel voor het kantoor maar de impact van de vernielingen en het gevoel van machteloosheid moeten onoverkoombaar zijn geweest, want beide architecten besloten het eiland heel kort na 30 mei 1969 te verlaten.[3] Tijdens zijn verblijf publiceerde Fresco verscheidene artikelen over architectuur en stedenbouw. Daarnaast verscheen van hem in 1963 bij de uitgever Nijgh & van Ditmar een dun boekje met de titel: Cultuur, kunst en bouwkunst.[3]
Op 23 september 1965 publiceerde de Amigoe ontwerptekeningen voor een radiostation op Bonaire. De gebouwen werden precies volgens deze tekeningen uitgevoerd en zijn tot nu toe haast onveranderd. Toen ik in 2021 bij Trans World Radio informatie opvroeg over de ontstaansgeschiedenis van het gebouw stuurde de tegenwoordige public relations manager van het christelijke radiostation mij diverse foto’s van de oplevering van de nieuwbouw. Zelf wist hij niet wie de architect van het gebouw was. Ook de Amigoe was later in de war en schreef toen dat Badaracco bij de bouw betrokken was geweest, wat natuurlijk best mogelijk is. Tegenwoordig is de voorkant een blikvanger nadat op die golvende gevel een kleurrijk aquarium geschilderd werd, dat vele bezoekers iedere dag weer op de gevoelige plaat vastleggen. Alhoewel het lijkt of niemand meer schijnt te weten wie het gebouw ontworpen heeft, meen ik op de ontwerptekeningen uit 1965 duidelijk de hand van Fresco te herkennen.[3]
Hij begon op Curacao een eigen architectenbureau samen met Gerard Roovers, architectenbureau Roovers & Fresco.[4]
Fresco's allergrootste monumentale werk—het Autonomie Monument (1955) met de tekst Steunend op eigen kracht doch met de wil elkander bij te staan —bevindt zich overigens op Curaçao, aan de rand van Salinja.
De Wederopbouw-architectuur (Fresco & Roovers): In de jaren 50 en 60 transformeerden architecten zoals Jaap Fresco en Jan Wiels het straatbeeld met strakkere, functionele ontwerpen. Zij hielden in hun ontwerpen (zoals het Elmar Kantoor uit 1964) specifiek rekening met de noordoostpassaatwind om gebouwen op een natuurlijke manier te koelen in de tijd vóór de airconditioning.
Het voormalige KLM-kantoor (1964): Fresco en Roovers ontwierpen dit kantoorpand aan het toenmalige Helfrichplein. De opdrachtgever was de Handelmaatschappij Bonaire (onder leiding van L.D. Gerharts), die destijds optrad als agent voor de KLM. Net als hun ontwerpen op Aruba en Curaçao, kenmerkte dit gebouw zich door modernistische, strakke lijnen die rekening hielden met het tropische klimaat.
Otro aktividatnan
[editá | editá fuente]- Vanaf 1952 zitting in een commissie voor volkswoningbouw
- 1953 Konseho Ehehutivo di Curaçao a enkarga arkitecto J. Fresco pa concebi un diseño pa e plan turístiko di Waterfort.[5]
- 1955 geeft de functie van secretaris van CCC op i.v.m. drukke werkzaamheden
- 1956 gastcolleges Technische Universiteit Haifa, Israel[6]
- 1964 boek Cultuur, kunst en bouwkunst, Nijgh en Van Ditmar, Nederland
- hij was lid van de Bond van Nederlandse Architecten (BNA) en B.N.A. en ook Bond van Nederlandse Stedenbouwkundigen (BNS)[6]
- hij ontwierp voor de Oranje-comite het aanplakbiljet voor het koninklijk bezoek in 1955[7]
Obra (selekshon)
[editá | editá fuente]- 1954 verbouwingsplannen Penha gebouw
- 1954 nieuw pand Spritzer & Fuhrmann, het interieur werd ontworpen door Zwitserse architecten, het carillon was het werk van de klokkengieterij Eijsbouts in Asten, Nederland
- 1955 Autonomiemonument
- 1955 plan volkswoningen Brievengat
- 1956 volkswoningen Brievengat, bouwrijp maken van 92 hectare ter beschikking gesteld door de CPIM, eerste fase 504 woningen
- 1959 vernieuwing schoenenzaak Bata, Madurostraat, samen met Gerard Roovers
- 1959 Lourdesschool, Zuid Bonam
- 1960 Amstelbrouwerij, samen met Roovers
- 1964 plan hotel voor familie Arends, Aruba
- 1964 ACI Administratiegebouw, samen met Roovers ontwierp hij het administratiegebouw van de Aruba Chemical Industries N.V. (A.C.I.).
- 1964 Elmar Kantoor - samen met Roovers. Dit gebouw ligt op de hoek van de Wilhelminastraat en de Adriaan Laclé Boulevard in Oranjestad.[8]
- 1965/66 Trans World Radio, Bonaire.
- 1968 Water- en Energiebedrijf Bonaire (WEB) Hoofdkantoor - samen met Roovers???
- 1969 bouw Aqualectra/Ogem Pater Eeuwensweg, samen met Roovers[9]
- 1964 Het voormalige KLM-kantoor (1964): Fresco en Roovers ontwierpen dit kantoorpand aan het toenmalige Helfrichplein (sedert 1973 Moises da Costa Gomezplein).[10]
Fuente, nota i/òf referensia
|
(15 april 1911) architect te Willemstad. Werken o.a.: herbouw Breedestraat 24 (1956), Autonomie-monument Willemstad (1956), stedebouwkundig ontwerp voor volkswoningbouw Brievengat (1960), Antilliaanse Brouwerij Curacao (1961), Pan American Organisation Washington DC (1961), vernieuwing noordelijke vleugel aan binnenplein Fort Amsterdam (1962/63), zenders en studio’s (religieuze kapel) Trans World Radio Bonaire (1963). (Zie Architectuur: Curaçao.)
Lit.: Archief Koninklijke Maatschappij tot bevordering der Bouwkunst-Bond van Nederlandse architecten, Amsterdam.