Usuario:Caribiana/Sandbox/Literatura - Aruba
Pending: Premio Crioyo di Oro
Alida Kock (☆ Aruba) ta un linguista y eskritor di buki di mucha di Aruba.[1]
Alida Kock a nace y lanta den e bario di Dakota na Aruba. Despues di scol secundario, na edad di 18 aña, el’a bandona Aruba pa bay studia na Hulanda. Despues di a bai inisialmente un skol di formashon di maestro pa dos aña, ela kambia pa e programa di spañó di MO na Utrecht. Despues di a termina e programa aki, cu bista riba un posibel mudamento pa Aruba, el’a cuminsa studia Idioma y Literatura Spaño na Universidad di Utrecht despues di un aña, unda el’a enfoca principalmente riba e historia, literatura, y cultura di Latino America y Caribe. Pa motibo di circunstancia, e mudamento pa Aruba no a tuma luga. Despues di gradua, el’a traha na Hulanda como docente di Spaño, y ultimo añanan el’a traha principalmente como intérprete y traductor di Spaño y Papiamento pa organisacionnan social y institutonan hudicial.
For di infansia te dia di awe, e tabata un ávido lektor. Semper el’a gusta skirbi, y despues di a bira miembro di e grupo di escritornan Antiyano/Arubano Simia Literario, el’a bira algo mas sigur di su habilidadnan como escritor. Na 2006, ela publiká su promé buki, “Yuuwaanaa/Leeguuwaantje”. Esaki ta un foyeto bilingual cu a aparece tanto na Papiamento como na Hulandes. Su impulso pa publica bilingualmente ta surgi di, di un banda, e deseo pa introduci Hulandesnan na un di e idiomanan fipia den Reino, y di otro banda, pa ofrece mayornan Antiyano y Arubiano e oportunidad pa lesa na bos halto pa nan yiunan den nan propio idioma. Ademas, e ta considera importante pa muchanan cu un antecedente Caribense por lesa bukinan den cual nan por identifica nan mes cu e atmosfera, desaroyando asina un imagen propio positivo. Su di dos foyeto, Cacho di rasa/Rashondje, a sali na 2007 y tambe ta bilingual. Ambos foyeto a wordo publica door di e editorial Alida Kock cu a wordo funda na 2005, esta La Kock Publishing. Su intenshon ta pa publiká un kantidat di título adishonal den e seri di foyetonan bilingual aki. Actualmente e ta trahando riba un buki pa hubentud pa hobennan di 13 pa 15 aña cu ta trata libertad.
Bolívar en Curazao, leyenda histórica ta un obra literario-históriko di e historiadó di Kòrsou John de Pool (1873–1947), ku ta trata di e estadia di e libertadó suramerikano Simón Bolívar na Curaçao na aña 1812.
E obra ta kombiná elementonan históriko ku fikshon, i ta eksplorá un periodo relativamente deskonocí den bida di Bolívar.
Orígen i publikashon
[editá | editá fuente]John de Pool a skirbi e obra na 1935 na Panamá, den idioma spaño, bou di e título El primer chispazo del genio. Inicialmente, e texto no a wòrdu publiká komo buki, sino a aparesé komo un serie di artikulonan.
Na 1944, e novela a wòrdu publiká den varios entrega den revista El Mundo Israelita na Caracas.
Na 1988, un edishon bílíngue (spaño-hulandes) di e obra a sali na Amsterdam, ku patrocinio di e presidente Venezolano Jaime Lusinchi. E publikashon a tuma lugá ku sosten finansiero di organisashonnan manera Sticusa i OKSNA, ku un tirashi di 5.000 ehèmplar.
E edishon aki tabata inkluí:
un introdukshon di L.W. Statius van Eps i E. Luckman-Levy Maduro un epílogo di historiadó Venezolano Roberto Palacios Kontenido
E obra ta deskribí e estadia di tres luna ku Simón Bolívar a pasa na Curaçao na 1812, despues di su retirada for di Venezuela durante e lucha pa independencia.
Un figura sentral den e historia ta Mordechay Ricardo (1771–1842), un abogado i miembro prominente di e komunidat sefardí di Kòrsou. Segun e relato, Ricardo ta fungí komo anfitrión di Bolívar i tin un influensia importante riba su desaroyo ideológiko.
De Pool ta presenta Ricardo komo un hòmber eduká i comprometé ku e idealnan di libertat, i ta sugerí ku e kontakto entre ambos a yudá forma e pensamiento polítiko di Bolívar.
Karakter históriko
Aunke e obra ta basa riba echonan históriko real — manera e estadia di Bolívar na Kòrsou despues di su huida for di Puerto Cabello — e autor a tuma sierto libertat literario.
Por ehèmpel:
no tur dialogo i interakshon ta dokumentá histórikamente e influensia di Mordechay Ricardo riba Bolívar ta parcialmente interpretativo
Sinembargo, e obra ta konsiderá importante pasobra:
e ilumina un periodo poko dokumentá e propone un posible punto di infleksion den bida di Bolívar
Segun e narrativa, despues di su estadia na Kòrsou, Bolívar a reanudá su lucha na Cartagena, unda el a desaroyá ideanan ku lo keda reflehá despues den su famoso Manifiesto de Cartagena.
Recepshon i influensia
E obra di De Pool a generá interes entre historiadónan, spesialmente na Venezuela, pasobra el ta trata di yena un “punto siego” den bida di Bolívar.
Algun investigadónan a defendé e plausibilidat di e interpretashon, miéntras otro nan a señalá ineksaktitutnan históriko den e relato.
A manera di rekonosementu di e publikashon, e servisio postal Venezolano a emiti stèmpelnan konmemorativo ku:
e portada di e buki e figura di Mordechay Ricardo Signifikashon
Bolívar en Curazao ta un ehèmpel di kon literatura i historia por interkonektá pa reinterpretá pasado.
E obra:
pone atenshon riba e ròl di Curaçao den historia regional reskatá figura históricamente deskonocí manera Mordechay Ricardo kontribuí na diskushon tokante e formashon ideológiko di Simón Bolívar
Bolívar en Curazao, Leyenda Historica ta un obra skirbi pa e historiadó di Kòrsou, John de Pool (1873-1947), ku ta relata e estadia di e libertado di Sur Amerika, Simón Bolívar, na Kòrsou na 1812.
ta trata di un leyenda históriko entorno e tres luna ku Simón Bolívar, libertado di Sur Amerika, a pasa na Korsou na 1812. ku De Pool a skirbi na 1935 na Panama. Su prome publikashon tabata na Caracas na ?? e buki bou di e título El primer chispazo del genio ta relata na spaño e estadia di Simon Bolivar na Korsou.
Historia
[editá | editá fuente]E escritor curazoleño John de Pool (1873-1947) ta describi e episodio cortico pero crucial aki den bida di Simon Bolivar den un novela di 1935 skirbi na Spaño, “The First Spark of Genius.”
E novela di John de Pool a aparece den cinco entrega na 1944 den “El Mundo Israelita”, un revista publica den e capital Venezolano, Caracas. E protagonista ta e abogado influente Mordechay Ricardo, pa casualidad un subrino di e famoso economista Britanico David Ricardo. Mordechay Ricardo (1771-1842) tabata un desendiente di un famia hudiu-sefardí ku a wòrdu forsá pa bandoná Spaña komo víktima di persekushon religioso.[2]
E novela por asta wòrdu mira komo un homenahe na e abogado lubidá, pasobra banda di portretá Ricardo komo un hòmber sumamente amigabel i eduká, ku tambe tabata dediká na e lucha pa libertat riba e kontinente Suramerikano, Ricardo tambe ta wòrdu atribuí di tabatin un influensia importante riba e genio polítiko nobo Bolivar.
cu a scirbi un novella historico prome cu guera, cu nunca a ser publica como buki, pero a aparece como serie den un corant chikito na Caracas.
De dos edishon
[editá | editá fuente]Na 1988, un di dos edishon bilingual spañó-hulandes di e buki a sali publiká, ku tabata patrosiná pa e presidente di Venezuela, Jaime Lusinchi.[3] E donacion a wordo haci riba iniciativa di Presidente Dr. Jaime Lusinchi, kende lo presenta e buki di De Pool como un regalo promocional na momento di su proximo renuncia como Presidente di Republica di Venezuela.[4] Dor di Den e buki, De Pool a tuma algun libertat históriko, ku a resultá den basta echo ineksakto. De historicus Palacio heeft het boek van De Pool geanalyseerd en dit voorzien van allerlei gegevens over Bolivar. Deze gegevens zi n in het Spaans opgenomen in de epiloog van het boek", aldus Jesurun.
E di dos edishon ta inkluí un introdukshon di L.W. Statius van Eps y Sra. E. Luckman-Levy Maduro, y un epilogo di Roberto Palacios, director di Departamento di Documentonan Historiko i Archivo di e ministerio di Relacionnan Exterior di Venezuela. Imprenta tata na De Walburg Pers na Amsterdam ku un sirkulashon di 5000 copia.
E novela, publica riba iniciativa di Dr. L.W. Statius van Eps y Sra. E. Luckmann-Maduro, cu apoyo financiero di Sticusa y OKSNA, ta cubri e periodo na 1812 cu e futuro libertador di seis republica Sur Americano a keda na Curasao. Su anfitrion tabata e hurista Mordechay Ricardo, un siudadano prominente i desendiente di un famia sefardí, kende a yama Bolivar bon biní.[5]
Postkantoor Venezolano a emiti dos stampia special pa conmemora publicacion di e buki. Un stèmpel ta deskribí e portada di e buki, i e otro ta deskribí Dr. Mordechay Ricardo (1771-1842), kende a anfitrion i patronisá Simón Bolivar na Curaçao na 1812.
Un poko mas ku un aña pasá, a sali e buki Bolívar en Curaçao/Bolívar op Curaçao (Amsterdam: De Walzurg Pers, 1988, 72 p.). E ta un edishon bilingual spañó-hulandes. E volúmen aki un biaha mas a reprodusí e obra di e historiadó di Kòrsou John de Poll (1873-1947), El primer chispazo del genio (E Promé Chispa di Genio), di kua e promé edishon a wòrdu imprimí na Caracas. i patrosiná pa Jaime Lusinchi.
Un novella skirbí pa e kuroleño John de Pool na 1935 tokante e libertador Suramerikano Simon Bolivar aktualmente ta kousa basta konmoshon bou di historiadónan Venezolano. E Libertador a keda na Curaçao di september pa november 1812, y poco tabata conoci di e periodo aki, toch e tabata crucial pa su bida.[6]
Aunke De Pool a skirbi un novela, sinembargo el a pega estrechamente na e echonan históriko. Bolivar a huy pa Curaçao ora cu el a wordo obliga pa bandona Puerto Cabello riba e continente Venezolano, cu ta ser kere cu el a wordo traiciona pa su colega rebelde Miranda. Miranda tabata desilushoná i kier a bira lomba pa e lucha pa libertat pa partisipá den e Guera Napoleonico na Europa.
Pero durante su estadia na Curaçao, algo mester a sosode cu a cambia pensamento di Bolivar, pasobra na november el a bandona Curaçao y a reanuda e lucha pa independencia na Cartagena, Colombia. Ora el a embarká, probablemente e tabatin su Manifesto di Cartagena den su saku kaba, e promé di su sinku skirbimentunan grandi. “E promé chispa di genio,” John de Pool a yama e piesa aki i su novela.
Te awor, esakinan tur ta echonan históriko. Ademas, De Pool tabata sa for di korespondensia ku Bolivar a sera amistat ku Mordechay Ricardo, un komersiante ku tambe tabata para garantia pa Bolivar, na Kòrsou.
For di tur e informashon aki, De Pool ta konkluí ku Ricardo mester a konvensé Bolivar pa kambia di opinion. E ta logra haci e suposicion aki sumamente plausibel, asina tanto cu historiadornan Venezolano ta emociona: un punto ciego den bida di El Libertador a wordo yena.
Aan de hand van al die geveyens heb ik in 1956 in Christoffel een artikel geschreven: '1812, Bolivar op Curagio'. Daar heeft niemand op gereageerd. De arme mijnheer Ricardo stierf en zijn nalatenschap ging naar familie in Venezuela, naar de familie Ricardo de Sola Ricardo. Ik werd internist, eerst op Curagao, later hier in Amsterdam."
"Ik liet de foto zien aan Palacios en we kwamen weer te spreken over dat oude artikel van me. Hij reageerde heel enthousiast. Zo ontstond het plan om het artikel uit Christoffel en de novelle van De Pool te bundelen tot een boek, in het Spaans en in het Nederlands."[7]
Link eksterno
[editá | editá fuente]- El paso de Bolívar por Curazao en 1812 (Rectificaciones al libro "Bolivar en Curazao")
- Bolivar en Curazao
Fuente, nota i/òf referensia
|
Kategoria:Literatura Historia di Kòrsou
Oscar Henriquez. (2025, ougùstùs 11). Wikipedia. Retrieved ougùstùs 11, 2025, from https://pap.wikipedia.org/w/index.php?title=Oscar_Henriquez&oldid=168766.
Premio Crioyo di Oro ta un premio nacional di Aruba cu a nace como lifetime achievement award pa reconoce, balora y celebra excelencia artistico y personanan den nos comunidad cu a dedica nan bida largo na desaroyo cultural di Aruba.
Premio nacional “Crioyo di Oro” ta un premio crea y presenta pa Fundacion Go Cultura como estimulo y homenahe na persona y instancia? local cu ta forma parti di industria di arte di tarima (performing arts: cantante, musico, actor, poeta, cineasta, promotor y mas), cu a impacta nos comunidad di un forma impresionante y cu a dedica nan bida largo na desaroyo positivo y adelanto cultural di Aruba. E premio mes, ta un diseño di Fundacion Go Cultura y un produccion di artista Gilbert Senchi.
Entrega di e premio ta sucede na fin di ana en un concierto di gala como homenahe na e ganao.
Desde ana 2022 a duna publico por nomina pa medio di e plataforma digital un persona cu nan ta desea pa icibi e premio y na aña 2023 a introduci 3 categoria nobo: Premio Estimulo, Premio Contribuidor di Excelencia y Homenahe Postumo.
Ganador lifetime achievement award
[editá | editá fuente]- 2021 − Jossy Brokke
- 2022 − Maybelline Arends-Croes
- 2023 − Robert Jeand'or
Na aña 2021 Jossy Brokke Jr. tabata e prome artista cu a wordo homenahea y otorga e premio nacional aki pa su excelencia artistico y pa 65 aña di aporte na desaroyo cultural di Aruba. Na 2022, despues di un luna largo cu comunidad general por a nomina nan faborito, a toca turno na Maybelline ArendsCroes pa ricibi e premio nacional aki. Premio nacional “Cioyo di Oro” ta un premio crea y presenta pa Fundacion Go Cultura como estimulo y homenahe na baluartenan local cu ta forma parti di industria di arte di tarima (performing arts: cantante, musico, actor, poeta, cineasta, promotor y mas), cu a impacta nos comunidad di un forma impresionante y cu a dedica nan bida largo na desaroyo positivo y adelanto cultural di Aruba.[1] E aña aki Fundacion Go Cultura a anuncia un bes mas cu publico general por participa den e proceso di nominacion pa e proximo persona, personanan of grupo(nan) cu lo ricibi e premio aki. Durante e prome dia cu e plataforma di nominacion a bira publico, por a nota un record di 338 nominacion cu a drenta. Pues por a nota un reaccion instantaneo hopi grandi for di nos comunidad cu a nomina varios persona cu nan ta desea di mira ricibi e premio prestigioso aki. Pa un persona por wordo considera pa ricibi e premio principal door di e comision di Fundacion Go Cultura tin varios rekisito cu e persona mester cumpli cu ne. Entre otro, e persona mester ta na bida, e mester a dedica su bida largo y di un forma excepcional y bisto na e adelanto cultural di Aruba, e mester por gosa di un bon reputacion den comunidad y su aporte por wordo demostra hopi cla con el a hisa e perfil di e Industrianan Cultural y Creativo di Aruba, impactando desaroyo cultural, social y hasta economico. E aña aki, a introduci 3 categoria nobo: Premio Estimulo, Premio Contribuidor di Excelencia y Homenahe Postumo. Den e pagina di nominacion, por lesa tur detaye di e categorianan nobo aki. Den luna di october proximo lo anuncia nomber di e ganadonan di e premio aki pa 2023. Esaki lo habri caminda tambe pa e celebracion y homenahe di gala cu lo tuma luga dia 1 di december 2023. Publico por asisti na esaki, manera cu tabata e caso e prome dos añanan. E premio mes, ta un diseño di Fundacion Go Cultura y un produccion di artista Gilbert Senchi. E tin un simbolismo hopi particular cu ne di exito, desafio, fracaso, perseverancia, consistencia, superacion y excelencia. Abo tambe por nomina bo baluarte cultural faborito y bo por nomina mas cu un persona. Nos ta invita bo pa scan e QR-code pa bo haya acceso na e pagina digital of bishita e pagina di Go Cultura Foundation riba Facebook pa bo por click riba e link pa bo haci bo nominacion.
Fuente, nota i/òf referensia
|
E Premio Nacional Crioyo di Oro ta un reconocemento anual introducí na 2021 pa honra y stimula baluartenan di e arte di tarima (performing arts) na Aruba. E premio ta otorgá pa Fundacion Go Cultura na individuanan ku a dedica nan bida na desaroyo cultural di e isla, impactando positivamente e comunidad cu nan talento y entrega. diario.aw|Masnoticia.com
Ganadornan di e Premio Crioyo di Oro
[editá | editá fuente]Aki bou ta un lista di e ganadornan principal di e premio:
- 2021: Jossy Brokke Jr. – E prome recipiente di e premio, honrá pa su 65 aña di kontribushon na teatro, televisión y desaroyo cultural di Aruba.
- 2022: Maybelline Arends-Croes – Reconosí pa su mas di 53 aña komo músico, docente, cantante y compositor, y pa su papel den formashon di generashonnan nobo di artista.
- 2023: Robert Jeand’or – Honrá pa su trayectoria komo cantante, músico, arreglista y productor, y pa su impacto duradero riba e panorama musical di Aruba.
Categoriannan adicional
[editá | editá fuente]A partir di 2023, e premio a introducí tres kategoriannan nobo: Masnoticia.com|diario.aw|Aruba Native
- Premio Estímulo – Pa talento nobo ku ta lanta den e esena kultural.
- Premio Kontribuidor di Excelencia – Pa individuanan ku a duna un aporte sobresaliente na e kultura.
- Homenahe postumo – Pa honra e legado di esnan ku a fayesé pero a laga un marka profundo den e kultura di Aruba.
Ceremonia di Gala
[editá | editá fuente]E premio ta ser entregá durante un anochi di gala ku ta inkluí presentashonnan musical y artistiko, celebrando e kontribushon di e ganadornan. E evento ta habri pa e público y ta sirbi komo un momento di uní pa e comunidad kultural di Aruba.
Si bo ta interesa den mas informashon of bo ke nomina un baluarte kultural pa e proximo edishon, bo por bishita e página di Fundacion Go Cultura riba Facebook. of cultura.aw