Visigot


Visigot tabata un pueblo gótiko, i tabata pertenesé na pueblonan germániko oriental, yamá "bárbaro", i ku tabata biba denter di Imperio romano durante antigwedat lat.
Nan a surgí pa promé biaha den Balkan, for di gruponan gótiko previo (posiblemente e Tervingi) ku a invadí Imperio romano desde 376, i a derotá e romanonan den e bataya di Adrianópolis na 378.
E relashon entre romano i visigotnan tabata varia, e tabata alterná entre aliansa i konflikto. Bou liderazgo di Alariko I, e visigotnan a invadí Imperio romano oksidental i a plènder Roma na 410, durante kua Alariko a kuminsá wòrdu konsiderá komo nan rei. Despues nan a establesé nan mes den sur di Galia komo aliado di Roma, i a krea un reino ku su kapital na Toulouse. Segun ku poder romano a kai, outoridat visigótiko a ekspandé den Hispania, i probechá di e debilidat di otro gruponan manera e suevo i vandalnan. Na 507, nan a wòrdu derotá dor di e frankonan den e bataya di Vouillé, loke a obligá nan retirá kasi kompletamente pa Península ibériko, miéntras ku a mantene solamente e region Septimania pa nort di sero Pirineo.
Na Hispania, e visigotnan tabata goberná komo un élite chikitu riba e poblashon hispano-romano mas grandi. Nan tabata dividí prinsipalmente pa religion: e visigotnan tabata kristiannan ariano, miéntras ku e poblashon lokal tabata sigui kristianismo romano (katóliko). E divishon aki a terminá ora Rei Reccared I a kombertí na katolisismo na aña 589, loke a permití un koperashon mas estrecho entre gótikonan, romanonan i Iglesia i a fortalesé e reino.
E visigotnan no a dominá e Península ibériko kompletamente te na fin di siglo 7. E alannan, un pueblo di orígen iraní, vandal i suevonan a okupá regionan grandi na Hispania. Eventualmente, e pueblonan vandal i alan a move pa Afrika, unda nan a forma un reino poderoso den sentro di Kartago.
E suevonan tabata e promé pueblo germániko pa establesé un rein kristian na Oropa oksidental, fundá na 411 i a ku a dura te ku 585, basá riba un foedus (òf tratado di pas stabil) ku e romanon. Nan a forma nan propio reino na Gallaecia ku a dura 174 aña. Su kapital tabata Bracara Augusta, aktualmente Braga. E reino aki a dura te na aña 585, ora ku el a ser konkistá pa e rey visigot Leovigild. Den algun region, manera e Pirineo, e vaskonan a resistí kontrol visigotiko. Partinan di sùitost di Hispania a wòrdu rekonkistá brevemente dor di e Imperio bizantino i a bira e provinsia di Spaña, promé ku nan a regresá na dominio visigot.
E estado visigotnan ku ta wòrdu rekordá awe a wòrdu formá prinsipalmente den loke awor ta Spaña i Portugal. E visigotnan a traha misa i a laga hopi restu arkeológiko, inkluyendo e famoso Tesoro di Guarrazar, trahá di korona i krus di oro. Na aña 654, Rei Recceswinth a kompletá e Kódigo di Lei Visigótiko (Lex Visigothorum), ku a unifiká lei romano i gótiko i a kaba ku diferensianan hurídiko entre e dos pueblonan. For di e tempu ei, nan tabata konosí kolektivamente komo Hispani.
Durante siglo 7, lucha pa poder entre noblenan i disputanan frekuente di suseshon a debilitá e reino. Na 711, forsanan musulman for di Nort Afrika a derotá e visigotnan den e bataya di Guadalete. Rei Roderiko a ser matá, i e reino visigot a kai den otro lihé. Algun resistensia a keda den nort, spesialmente na Asturias, kaminda despues e Reino di Asturias a forma i a kuminsá e proseso konosí komo e Rekonkista.
E visigotnan a funda algun di e úniko statnan nobo den Oropa Oksidental entre e kaida di Roma i e periodo karolingio. Hopi nòmber visigot ta eksistí ainda na spañó i portugues awe. Nan herensia mas importante tabata nan kódigo hurídiko, ku a influensiá lei na Iberia Kristian pa siglonan despues ku nan reino a disparsé.
Arte visigot na Hispania ta mihó konosí pa su arkitektura religioso i metal. Iglesianan ku ta sobrebibí ta inkluí San Pedro de la Nave, Santa María de Melque, San Juan de Baños, i otronan. Un karakterístika klave di arkitektura visigotiko ta e arko di herida di kabai. E stat di Rekópolis, fundá pa Rei Leovigild na 578, ta e úniko stat nobo konosí konstruí pa un estado den Oropa Oksidental di kuminsamentu di edat media. Joyas visigot, manera korona, krus, broche den forma di águila, i hechi di faha dekorá, ta mustra artesania haltu i influensianan di tradishonnan bizantino i oriental.
| E artikulo aki ta un komienso. Bo ta wordu invita pa klik riba editá fuente pa añadi konosementu na e artikulo aki. |
Referensia
|