Jump to content

William e Konkistadó

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
William e Konkistadó
William I the Conqueror
William e Konkistadó
Informashon básiko
Nòmber kompleto Guillaume
Nasementu  8 di novèmber 1028
Falaise
Fayesimentu  9 di sèptèmber 1087
Entiero Abbey of Saint-Étienne, Caen
Lenga materno  Old Norman
Informashon profeshonal
Ofishi monarch, militar
Militar
Konflikto Battle of Val-ès-Dunes, Norman conquest of England
Religion
Religion katolisismo
Famia
Famia House of Normandy
Kasá Matilda of Flanders
Tata Robert I, Duke of Normandy
Mama Herleva
Yu Robert Curthose, Richard of Normandy, William II of England, Adeliza, Constance of Normandy, Adela of Normandy, Henry I of England, Alberta, Agatha of Normandy, Matilda of Normandy, Cecilia of Normandy
Ruman Odo, Earl of Kent, Robert, Count of Mortain, Adelaide of Normandy
graf
graf
Imágen riba Wikimedia Commons Wikimedia Commons
[Editá Wikidata] · [Manual]

William e Konkistadó[1] (c. 1028[1] – 9 di sèptèmber 1087), tin bia yamá William e Bastardo,[2][a] tabata e promé rei normando di Inglatera (komo William I), reinando for di 1066 te na su morto. Un desendiente di Rollo, e tabata Duke di Normandia (komo William II)[3] for di 1035 padilanti. Pa 1060, despues di un lucha largu, su poder riba Normandia tabata sigur. Na 1066, despues di e morto di Edward e Konfesor, William a invadí Inglatera, hibando un ehérsito Franco-Norman na viktoria riba e forsanan Anglo-Saxon di Harold Godwinson na e Bataya di Hastings, i a suprimí e siguiente rebelionnan Ingles den loke a bira konosí komo e Konkista Norman. E restu di su bida tabata marká pa lucha pa konsolidá su poder riba Inglatera i su terenonan kontinental, i pa difikultatnan ku su yu mayó, Robert Curthose.

William tabata yu di e duke soltero Robert I di Normandia i su amante Herleva. Su status ilegítimo i hubentut a kousa algun difikultat p’e despues ku el a susedé su tata, meskos ku e anarkia ku a plaga e promé añanan di su gobernashon. Durante su infansia i adolesensia, miembronan di e aristokrasia normando tabata bringa ku otro, tantu pa kontrol di e duke mucha, komo pa nan propio finnan. Na 1047, William a anulá un rebelion i a kuminsá establesé su outoridat riba e ducado, un proseso ku no tabata kompleto te mas o ménos 1060. Su matrimonio den añanan 1050 ku Matilda di Vlaanderen a proveé ​​un aliado poderoso den e condado bisiña di Vlandres. Pa tempu di su matrimonio, William por a regla e nombramentu di su partidarionan komo obispu i abad den e iglesia normando. Su konsolidashon di poder a permitié amplia su horizontenan, i el a sigurá kontrol di e condado bisiña di Maine pa 1062.

Den añanan 1050 i kuminsamentu di añanan 1060, William a bira un kontendiente pa e trono di Inglatera ku tabata den man di Edward e Konfesor sin yu, su promé primu ku un biaha a wòrdu kita. Tabatin otro demandantenan potensial, inkluyendo e poderoso konde ingles Harold Godwinson, kende Edward a nombra komo rei riba su kama di morto na yanüari 1066. Argumentando ku Edward a primintí e trono na dje anteriormente i ku Harold a hura di sostené su demanda, William a konstruí un flota grandi i a invadí Inglatera na sèptèmber 1066. El a disidí i a mata Harold na Bataya di Haold 14 di òktober 1066. Despues di mas esfuerso militar, William a wòrdu koroná rei riba Dia di Pasku, 1066, na London. El a hasi palabrashonnan pa gobernashon di Inglatera na kuminsamentu di 1067 promé ku el a regresá Normandia. Varios rebelion sin éksito a sigui, pero e dominio di William riba Inglatera tabata mayoria biaha sigur pa 1075, permitiendo e pa pasa e mayoria di su reinado den Europa kontinental.

E último añanan di William tabata marká pa difikultatnan den su dominionan kontinental, problemanan ku su yu hòmber, Robert, i invashonnan menasá di Inglatera dor di e Danesnan. Na 1086, el a ordená e kompilashon di e Domesday Book, un enkuesta ku ta lista tur e propiedatnan di tereno na Inglatera huntu ku nan doñonan pre-Konkista i aktual. El a muri na sèptèmber 1087 miéntras e tabata dirigí un kampaña den nort di Fransia, i a wòrdu derá na Caen. Su reinado na Inglatera tabata marká pa e konstrukshon di kastelnan, establesé un noblesa normando nobo riba e tereno, i kambio den e komposishon di e klero ingles. E no a purba di integrá su dominionan den un imperio pero a sigui atministrá kada parti separadamente. Su terenonan a wòrdu dividí despues di su morto: Normandia a bai pa Robert, i Inglatera a bai pa su di dos yu hòmber ku a sobrebibí, William Rufus.