Jump to content

Kapitalismo

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
kapitalismo
Supkategoria dieconomic system Editá
Basá ribaprivate property, economic profit Editá
Influencia paAge of Enlightenment Editá
Evento notabelRevolushon Industrial Editá
Ta kousamass production, income inequality Editá
Hashtagcapitalism Editá
Historiahistory of capitalism Editá
Ta utilisácommodification Editá
In opposition toderechonan humano Editá
Item disputed byMarxism, anti-consumerism Editá
Lo kontrario dianti-capitalism, communism Editá
1 Dollar.

Kapitalismo ta un sistema ekonómiko, den kua e medionan di produkshon i distribushon, komo tambe e proseso pa tuma desishon riba oferta, demanda, preis i inversion ta grandi parti òf totalmente den man di propriedat privá. Su met prinsipal ta generá lukro (ganashi), ku generalmente ta wòrdu distribuí entre e propietarionan ku a invertí den e empresa. Den kapitalismo, ta predominá e sistema di trabou pagá, kaminda hende ta bende nan forsa di trabou na empresanan pa un salario.

Historia

[editá | editá fuente]

Kapitalismo a surgi poulatinamente despues di e kaida di feudalismo na Oropa den siglo XV i XVI, stimulá pa komersio internashonal, formashon di merkadonan grandi i progreso den teknologia. E Revolushon Industrial den siglo XVIII i XIX a keda konsiderá komo un momentu klave den su ekspanshon.

Karakterístikanan

[editá | editá fuente]
  • Propriedat privá: e medionan di produkshon (fábrika, tera, makina) ta den man di individuo òf kompania privá.
  • Merkado liber: oferta i demanda ta determiná e preis i kantidat di produkto i servisio.
  • Akumulashon di kapital: e ganashi ta reinvertí pa ekspanshon i inovashon.
  • Kompetensia: empresanan ta kompetí pa atraé konsumidornan i hasi mas ganashi.

Aktualmente ta eksisti diferente forma of variante di kapitalismo, inkluyendo kapitalismo di merkado liber, kapitalismo di estado i kapitalismo sosial-demokrátiko, dependiendo di e kantidat di regulashon gubernamental i e mekanismo di redistribushon.

Krítika i debate

[editá | editá fuente]

Kapitalismo ta yega na haña kritika pa kousa di desigualdat ekonómiko, eksplotashon di trabou, daño ambiental i krisis finansiero periódiko. Defensornan ta bisa ku e sistema ta stimula inovashon, kreatividat i prosperidat ekonómiko na skala grandi.