Jump to content

Repúblika di Kongo

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
(Bo a yega aki pa via página Republika di Kongo)
Repúblika di Kongo
République du Congo
Himno: La Congolaise
Mapa
Atministrashon
Kapital Brazzaville
Idioma ofisial  franses
Gobernashon  Demokrasia parlamentario
Paisnan independiente
  15 di ougùstùs 1960
Geografia
Área 342.000 kilometer kuadra (3,3% awa)
Koordinato  0°45′0.00″S 15°22′59.99″E / 0.7500000°S 15.3833306°E / -0.7500000; 15.3833306
Poblashon
Populashon
 (2023)
6.142.180
17.96 habitante/km²
HDI 0,571 (2021)
Otro infromashon
Unidat monetario  CFA-frank (XAF)
Zona di tempu UTC+1
Wèp .cg
Kódigo  COG
Tel  +242
Mapa detaya di Repúblika di Kongo
Map
Imágennan riba Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Wèpsait ofisial
[Editá Wikidata] · [Manual]

Repúblika di Kongo (tambe yamá Kongo-Brazzaville, pa distingu'é for di su bisiña, Repúblika Demokrátiko di Kongo) ta un pais den Afrika Sentral. Repúblika di Kongo Ku un área di 342.000 kilometer kuadrá i un poblashon estimá di 6.6 mion habitante (2025)[1], Kongo ta konta komo un di e paisnan mas importante geográfikamente den e region. Su kapital ta Brazzaville, un siudat stratégiko na oria nort di Riu Kongo, direktamente na otro banda di Kinshasa.

Geografia

[editá | editá fuente]

Geográfikamente, Repúblika di Kongo tin un paisahe ku ta inkluí sabananan kostal, platonan sentral i selvanan tropikal grandi na nort. E pais ta situá kantu di e ekuador i ta komparti frontera ku Kamerun, Repúblika Sentro Afrikano, Gabon, Angola i Repúblika Demokrátiko di Kongo. E tin un klima tropikal típiko, ku dos temporada di áwaseru — mart pa yüni i sèptèmber pa novèmber — i temperaturanan promedio den dia di alrededor di 24°C. Mas ku 70% di e tereno di e pais ta kubri pa selva tropikal, inkluyendo algun di e moerasnan tropikal mas grandi na mundu kual ta kontribuí na su biodiversidat riku.

Demografia

[editá | editá fuente]

E poblashon ta predominantemente Bantu, inkluyendo gruponan étniko manera Kongo, Teke, Mbochi i Sangha, dividí den mas ku 70 supgrupo. E idioma ofisial ta franses, pero lingala kituba (monokutuba) ta wòrdu usá komunmente komo idiomanan di komersio i komunikashon diario. E mayoria di e poblashon ta kristian (katóliko, protestant i evangéliko), ku gruponan mas chikitu ku ta praktiká religionnan tradishonal òf islam. E spektativa di bida ta alrededor di 61 pa 63 aña, i mas ku mita di e poblashon ta biba abou di e liña di pobresa.

Ekonomia

[editá | editá fuente]

Ekonómikamente, e pais ta dependé hopi riba e sektor di petroli, ku ta konta pa mas ku 50% di su Produkto Interno Bruto (PIB) i 80% di su eksportashon. Ounke tin señalnan di kresementu den sektornan no-petrolero, pobresa, desempleo hubenil i desigualdat ta keda retonan di desaroyo grandi. Na mes momento, e pais ta poseé un potensial natural signifikante, ku su mondinan inmenso i rekursonan mineral, ounke e ta enfrentá menasanan ambiental dor di kapmentu di palu i ekstrakshon di zeta.

Gobièrnu

[editá | editá fuente]

Polítikamente, Repúblika di Kongo ta un repúblika ku un sistema parlamentario bikameral ku ta konsistí di Senado i Asamblea Nashonal. E presidente aktual, Denis Sassou-Nguesso, a goberná e pais —ku interupshon — pa dékadanan for di 1979, i e gobièrnu ta enkabesá pa Promé Minister Anatole Collinet Makosso. Despues di un periodo di konflikto interno durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000, stabilidat polítiko a keda restourá, apesar ku e pais ta sigui enfrentá retonan di gobernashon, inkluyendo korupshon i preokupashonnan pa derechonan humano.