Jump to content

Sranantongo

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Sranantongo
Pankarta ku lemanan na Sranan (1975)
Utilisá na
Lista pais
Nativo pa 
Lista pais
Usuario L1: 520.000 (2018)
L2: 150.000
Famia 
lingwístiko
 
lenga krioyo
Álfabèt  alfabèt latin
idioma di minoria 
rekonosí na 
Lista pais
Kódigo
ISO 639-2 srn
ISO 639-3 srn
Glottolog sran1240
Un oradó di sranantongo
Imágen riba Wikimedia Commons Wikimedia Commons
[Editá Wikidata] · [Manual]

Sranantongo (ortografia ofisial: Sranan Tongo) òf simplemente sranan ta un lenga krioyo ingles papiá na Sürnam. Huntu ku hulandes, e ta wòrdu konsiderá un lingua franka na Sürnam, i un idioma di kontakto generalisá den e diáspora di Sürnam. Srannan ta e di dos idioma mas papiá na Sürnam despues di hulandes, ku ta e idioma ofisial.

Sranan tabata originalmente e idioma di kontakto entre hendenan sklabisá afrikano; na promé instante, nan no por a komprondé otro pasobra nan tabata bini di diferente region di Afrika. Nan desendientenan, a siña sranan komo nan lenga materno. Nan tabata prohibi di siña i papia hulandes te na aña 1877.

Idiomanan maron, papiá pa e maronnan, ta relashoná ku sranan; sinembargo, nan komprondementu mutuo ta varia entre e idiomanan. Matawai, papiá pa e tribu di e mesun nòmber, ta un di e idiomanan maron i tambe por wòrdu konsiderá un variante di sranan. Saramaka, papiá kant'i riu Sürnam, tambe ta mas serka di sranan ku e lenganan paramaka, aukan, i aluku di e maronnan na Marowijne.

Awendia, sranan ta wòrdo papiá pa mayoria grupo di poblashon na Sürnam; pero sigur no ta tur hende konosé e idioma kompletamente, pasobra e no ta wòrdu instruí.

Sranantongo ta nifiká "idioma sürnameño", kua e palabra tongo, meskos ku e tongue ingles for di kua e ta derivá òf e langue franses, ta nifiká "idioma" i tambe "lenga". Tin biaha ta referí na sranan komo "sürnameño", loke hopi bia ta wòrdu konsiderá inkorekto. Un otro idioma sürnameño konosí ta, entre otro, sarnami hindustan, e idioma étniko di e pueblo hindustan. Meskos ku sranan, sanami ta nifiká "sürnameño".

Durante tempu kolonial, e idioma aki tabata wòrdu referí na Sürnam tambe komo takitaki (papiá) òf negerengels ("ingles negro"). Sinembargo, e nombernan aki ta mayoria be wòrdu konsiderá denigrante.

Karakterístika

[editá | editá fuente]

Sranan ta un lenga krioyo prinsipalmente basá riba ingles, ku influensia fuerte di hulandes; esaki ta nifiká ku su bokabulario nuklear ta pa gran parti di orígen ingles i hulandes. Sinembargo, e idioma ta difisil pa komprondé pa papiádonan di ingles i hulandes debí na su pronunsiashon desviá; pa hopi palabra, e similaridat ku nan orígen ingles i hulandes mayoria be no ta opvio (batra "boter" < ingles bottle, apteiki "botika" < hulandes apotheek),[1] ounke algun palabra (skirbí) por ta rekonosibel (afdaki "afdak" < hulandes afdak, agen "atrobe" < ingles again).[1] Ademas, tin influensia di idiomanan portugues, spañó i afrikano.