Jump to content

Arkeologia

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Sitio arkeológiko di Atapuerca na Spaña

Arkeologia ta e siensia di pasado humano, tantu antiguo komo mas resien, a base di restunan material. Arkeologia ta analisá restunan físiko ku sosiedatnan di pasado a laga pa desaroyá un komprendementu amplio di kulturanan humano antaño.[1]

Tal restunan, en espesial e ophetonan di utilidat (artefaktonan) fabriká pa hende, ta wòrdu enkontrá durante ekskavashonnan. E investigashon sientífiko ta konserni tanto e restunan komo e konteksto den kual na ta wòrdu enkontra. E restunan por inkluí monedanan bieu, hermentnan, edifisio i inskripshonnan. Arkeólogonan, esta personanan ku ta studia arkeologia, ta usa e restunan aki pa komprende kon hende tabata biba.

Normalmente e ta wòrdu konsiderá un disiplina akadémiko independiente, pero tambe por wòrdu klasifiká komo parti di antropologia, historia òf geografia.

Tipo di arkeologia

[editá | editá fuente]

Investigashon arkeológiko ta tuma lugá ambos riba kampo komo den laboratorio,[2] i arkeologia ta abarká numeroso supkampo. Mayoria Arkeólogo ta enfoká riba un region òf área temátiko pa desaroyá ekspertisio spesialisá.[1]

Entre e supkamponan ku ta ekspandé ta arkeologia eksperimental, ku ta rekonstruí teknologia i praktinan antiguo, manera produkshon di glas òf téknika tradishonal di brou serbes.[2] Algun ramo ta enfoká riba kategoria spesífiko di restunan, inkluyendo restunan humano (bioarkeologia), restunan di bestia (zooarkeologia), material di mata antiguo (paleo-etnobotanika), i hèrmènt di piedra (análisis lítiko). Otronan ta spesialisá den teknologia ku ta wòrdu usá pa lokalisá, mapa òf analisá sitio. Arkeologia supakuatiko ta analisá evidensia di aktividat humano antaño hañá bou'i awa òf kant'i kosta.[1]

Un komponente klave di e disiplina di Arkeologia ta Maneho di Rekurso Kultural (Cultural Resource Managemant, CRM), e sektor responsabel pa garantisá ku trabou arkeológiko ta kumpli ku regulashon nashonal i regional pa loketa trata protekshon di herensia kultural.[1]

Legislashon

[editá | editá fuente]

Tratado di Malta

[editá | editá fuente]
Prinsipionan prinsipal pa ku Tratado di Malta:[3]
  1. Protekshon legal segun Tratado di Malta
  2. Prosedura di eksavashon
  3. Protekshon fisíko
  4. Planifikashon urbanisa
  5. Preservashon in-situ
  6. Sistema di finansiamentu
  7. Komparti i interkambia informashon
  8. Relashon publiko
 Ausente
 Den proceso
 Presente
Presensia di prinsipionan den legislashon
Prinsipio
12345678
Boneiru BONAI BONAI
Sint Eustatius SECAR SECAR
Saba SABARC SABARC
Sint Maarten SIMARC SIMARC
Aruba MANA MANA
Kòrsou NAAM NAAM

Mira tambe

[editá | editá fuente]