Islanan ABC
| Islanan ABC | ||
|---|---|---|
| Geografia | ||
| Archipielago | Islanan Leeward | |
| Koordinatonan | 12°10′0″N 69°0′0″W / 12.16667°N 69.00000°W | |
| Atministrashon | ||
| Pais | Reino Hulandes | |
| Karakterístikanan físiko | ||
| Área | 912 km² | |
| Poblashon | ||
| Populashon | 300,641 (2023) | |
| Densidat | 329.7 hab/km² | |
| Otro informashon | ||
| Deskubrimento | 1499 (juliano) | |
| Mapa detayá di Islanan ABC | ||
![]() | ||
| Imágennan riba | ||
| [Editá Wikidata] · [Manual] | ||
Islanan ABC ta un nòmber kolektivo pa referí na Aruba, Boneiru i Kòrsou (Curaçao), tres isla situá den laman Karibe dilanti di e kosta di Venezuela. Nan ta forma parti di e archipiélago konosí komo e Antia Menor, i ta e supgrupo di islanan mas meridional di Karibe Hulandes.
Idioma
[editá | editá fuente]E idioma prinsipal riba tur tres isla ta Papiamentu, un idioma krioyo ku ta reflehá elementonan for di hulandes, spaño, portugues, i varios idioma afrikano. Papiamentu ta un idioma ofisial na Aruba i Kòrsou, i ta ampliamente usá tambe na Boneiru. E uso di Papiamentu ta den kontraste ku e supgrupo di islanan di Karibe Hulandes konosí komo Islariba (Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius), kaminda ingles ta e idioma komun, ounke hulandes ta keda e idioma ofisial.
Geografía i demografía
[editá | editá fuente]E tres isla ta relativamente serka di otro:
- Aruba: e isla mas nortwèst, ku kapital Oranjestad.
- Kòrsou: e isla mas grandi, ku kapital Willemstad.
- Boneiru: e isla mas sùitost, ku kapital Kralendijk.
Tur tres isla tin un klima árido i paisahenan semidesierto, ku flora i fauna adaptá na un medio ambiente seku.
Ekonomia
[editá | editá fuente]Ekonomia di e islanan ABC ta basá prinsipalmente riba turismo, servisionan finansiero, i komersio. Aruba i Kòrsou tambe tin historia ku refinerianan di petroli. Boneiru ta rekonosí pa su esfuersonan den turismo sostenibel, spesífikamente turismo akuatico (buseo).
Status polítiko
[editá | editá fuente]Aruba i Kòrsou ta paisnan outónomo dentro di Reino Hulandes, un relashon ku a keda formalisá den Statuut pa Reino Hulandes. Boneiru, ku tabata parti di Antias Hulandes antes di su disolushon dia 10 di òktober 2010, a bira un entidat públiko spesial (munisipio spesial) di Hulanda, atministrá direktamente for di e gobièrnu hulandes.
| Atributo | |||
|---|---|---|---|
| Status polítiko | Pais outónomo den Reino Hulandés | Entidat públiko (munisipio spesial) di Hulanda | Pais outónomo den Reino Hulandés |
| Kapital | Oranjestad | Kralendijk | Willemstad |
| Idioma ofisial | Papiamentu, Hulandes, Ingles | Papiamentu, Hulandes, Ingles | Papiamentu, Hulandes |
| Idioma komun | Papiamentu | Papiamentu | Papiamentu |
| Religion prinsipal | Katóliko | Katóliko | Katóliko |
| Lokalisá | mas nortwèst | mas sùitost | sentral |
| Superfisie | ± 180 km² | ± 294 km² | ± 444 km² |
| Habitante (2024) | ± 110.000 | ± 24.000 | ± 155.000 |
| Moneda | Florin arubano (AWG) | Dòler merikano (USD) | Florin karibense (XCG) |
| Sektornan prinsipal | Turismo, Servisio Financiero, Konstrukshon | Turismo, Naturalesa, Servisio públiko | Turismo, Refineria, Servisio Financiero |
| Tipo di turismo | Turismo di playa i luho | Turismo natural, akuatiko | Turismo urbano i kultural |
| PDB / kapita (USD) | 33.985 (2023) | 28.400 (2022) | 22.192 (2023) |
| Tasa di desempleo (2024) | ± 7 % | ± 5 % | ± 13 % |
| HDI | 0.837 (2019)[1] | ~0.833 (2021, est.)[2] | 0.801 (2012)[3] |
| Último kambio konstitushonal | 1986 (Status Aparte) | 2010 (Disolushon di Antias Hulandes) | 2010 (Disolushon di Antias Hulandes) |
| Sistema di gobièrnu | Demokrasia parlementario | Demokrasia parlamentario; gobernashon lokal ku supervision hulandes | Demokrasia parlementario |
Referensia
[editá | editá fuente]- Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, overheid.nl
- wepsait ofisial di Gobièrnu di Aruba
- - Centraal Bureau voor de Statistiek Aruba, Datos di poblashon i estadístika
- wepsait ofisial di Gobièrnu di Boneiru (Openbaar Lichaam Bonaire)
- wepsait ofisial di Gobièrnu di Kòrsou]
- Papiamentu: idioma di e pueblo, UNESCO
| Fuente, nota i/òf referensia |
