Jump to content

Islanan ABC

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
Islanan ABC
Islanan ABC
Geografia
Archipielago Islanan Leeward
Koordinatonan  12°10′0″N 69°0′0″W / 12.16667°N 69.00000°W / 12.16667; -69.00000
Atministrashon
Pais Reino Hulandes
Karakterístikanan físiko
Área 912 km²
Poblashon
Populashon 300,641  (2023)
Densidat 329.7 hab/km²
Otro informashon
Deskubrimento 1499 (juliano)
Mapa detayá di Islanan ABC
Map
Islanan ABC
Imágennan riba Wikimedia Commons Wikimedia Commons
[Editá Wikidata] · [Manual]

Islanan ABC ta un nòmber kolektivo pa referí na Aruba, Boneiru i Kòrsou (Curaçao), tres isla situá den laman Karibe dilanti di e kosta di Venezuela. Nan ta forma parti di e archipiélago konosí komo e Antia Menor, i ta e supgrupo di islanan mas meridional di Karibe Hulandes.

E idioma prinsipal riba tur tres isla ta Papiamentu, un idioma krioyo ku ta reflehá elementonan for di hulandes, spaño, portugues, i varios idioma afrikano. Papiamentu ta un idioma ofisial na Aruba i Kòrsou, i ta ampliamente usá tambe na Boneiru. E uso di Papiamentu ta den kontraste ku e supgrupo di islanan di Karibe Hulandes konosí komo Islariba (Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius), kaminda ingles ta e idioma komun, ounke hulandes ta keda e idioma ofisial.

Geografía i demografía

[editá | editá fuente]

E tres isla ta relativamente serka di otro:

  • Aruba: e isla mas nortwèst, ku kapital Oranjestad.
  • Kòrsou: e isla mas grandi, ku kapital Willemstad.
  • Boneiru: e isla mas sùitost, ku kapital Kralendijk.

Tur tres isla tin un klima árido i paisahenan semidesierto, ku flora i fauna adaptá na un medio ambiente seku.

Ekonomia

[editá | editá fuente]

Ekonomia di e islanan ABC ta basá prinsipalmente riba turismo, servisionan finansiero, i komersio. Aruba i Kòrsou tambe tin historia ku refinerianan di petroli. Boneiru ta rekonosí pa su esfuersonan den turismo sostenibel, spesífikamente turismo akuatico (buseo).

Status polítiko

[editá | editá fuente]

Aruba i Kòrsou ta paisnan outónomo dentro di Reino Hulandes, un relashon ku a keda formalisá den Statuut pa Reino Hulandes. Boneiru, ku tabata parti di Antias Hulandes antes di su disolushon dia 10 di òktober 2010, a bira un entidat públiko spesial (munisipio spesial) di Hulanda, atministrá direktamente for di e gobièrnu hulandes.

Komparashon entre e islanan ABC
Atributo Aruba Boneiru Kòrsou
Status polítikoPais outónomo den Reino HulandésEntidat públiko (munisipio spesial) di HulandaPais outónomo den Reino Hulandés
KapitalOranjestadKralendijkWillemstad
Idioma ofisialPapiamentu, Hulandes, InglesPapiamentu, Hulandes, InglesPapiamentu, Hulandes
Idioma komunPapiamentuPapiamentuPapiamentu
Religion prinsipalKatólikoKatólikoKatóliko
Lokalisámas nortwèstmas sùitostsentral
Superfisie± 180 km²± 294 km²± 444 km²
Habitante (2024)± 110.000± 24.000± 155.000
MonedaFlorin arubano (AWG)Dòler merikano (USD)Florin karibense (XCG)
Sektornan prinsipalTurismo, Servisio Financiero, KonstrukshonTurismo, Naturalesa, Servisio públikoTurismo, Refineria, Servisio Financiero
Tipo di turismoTurismo di playa i luhoTurismo natural, akuatikoTurismo urbano i kultural
PDB / kapita (USD)33.985 (2023)28.400 (2022)22.192 (2023)
Tasa di desempleo (2024)± 7 %± 5 %± 13 %
HDI0.837 (2019)[1]~0.833 (2021, est.)[2]0.801 (2012)[3]
Último kambio konstitushonal1986 (Status Aparte)2010 (Disolushon di Antias Hulandes)2010 (Disolushon di Antias Hulandes)
Sistema di gobièrnuDemokrasia parlementarioDemokrasia parlamentario; gobernashon lokal ku supervision hulandesDemokrasia parlementario

Referensia

[editá | editá fuente]