Tip Marugg
| Tip Marugg | ||
|---|---|---|
| Imagen desea: Tip Marugg | ||
| Informashon básiko | ||
| Nasementu | 16 di desèmber 1923 Willemstad | |
| Fayesimentu | 22 di aprel 2006 Willemstad | |
| Informashon profeshonal | ||
| Ofishi | eskritor | |
| Obra | ||
| Lenga literario | Hulandes | |
| Obra notabel | De morgen loeit weer aan | |
| Otro informashon | ||
| Distinshon | Premio Cola Debrot (1989) | |
| dbnl-profil | ||
| [Editá Wikidata] · [Manual] | ||
Silvio Alberto (Tip) Marugg (☆ 16 di desèmber 1923 na Willemstad – † 22 di aprel 2006 na Willemstad) tabata un eskritor i poeta di Kòrsou. E ta konsiderá un di e outornan mas importante di literatura antiano, i tabata skirbi prinsipalmente na idioma hulandes.
Biografia
[editá | editá fuente]Silvio Marugg a nase komo e di sinku di shète yiu. Su mayornan, Johann Isaac Abraham Marugg (1893-1968) i Johanna Helena Curiel (1887-1961), tur dos tabata katóliko pero Marugg a wòrdu kriá katòliko komo protestant. Su antepasadonan paterno ta originá di e siudat suiso di Klosters, i a muda pa Hulanda. Su bisabuelo a nase na Amsterdam na 1784; e tabata un siruhano ku a sali pa Kòrsou na 1804 kaminda el a kasa ku Elisabeth Schul(d)er.[1]
El a bai St. Thomascollege i a optené su diploma di mulo na aña 1942; despues e mester a drenta 5 aña den servisio militar. Despues el a traha basta aña na Shell. Ora e tabata traha na e pagina di personal di Shell yamá 'Passaat', el a deskubrí su talentonan pa skirbi.
Karera literario
[editá | editá fuente]Marugg su promé publikashonnan literario tabata poemanan surrealista publiká den De Stoep entre 1946 i 1951. Un tema fundamental den su obra ta e inkapasidat pa biba un bida outéntiko, i destino, morto i anochi ta elementonan rekurente den su poesia, ku ta wòrdu influensiá pa Hendrik Marsman.[2] E tabata profundamente enbolbí ku hopi aktividat literario riba e isla, inkluso e Cultureel Centrum Curaçao, fundá na 1949, pa kende el a traha un vershon na idioma hulandes di Shakespeare su Twelfth Night. El a skirbi un kolumna regular pa e revista El Dorado (1949-1950), a sinta den hurado di premio, i a purba su man den pintamentu. El a bishita diferente pais den Amérika, i na 1957-1958 a pasa algun luna na Hulanda, ku el a haya ku tabata friu. De Passaat, un di e revistanan mas bunita riba e isla, tabata sali mensualmente na hulandes, papiamentu, ingles, spañó i portugues di 1944 pa 1960, despues di kua el a bira un trimestral pa algun aña i a stòp di publiká na 1963; Marugg tabata hefe di redakshon pa e último añanan.[1]
Na 1958, Marugg a debutá ku su buki di novela Weekendpelgrimage. Na 1967 el a sigui ku In de straten van Tepalka. Pero te na 1988 el a saka su di tres novela, De morgen loeit weer aan ku a haña nominashon pa e premio di literatura di AKO. Marugg tabata kasi 20 aña ku penshun na e momentu ei i a tuma retiro for di skirbimentu. Su bukinan a wòrdu tradusí den entre otro ingles i ruso.
Na 1992 el a publiká Un prinsipio pa un Dikshonario Erótiko Papiamentu, un lista alfabétiko di palabra i ekspreshonnan na papiamentu ku ta pertenesé na amor, erotismo i sèks. Inisialmente rechasá pa editornan riba Kòrsou, e ta un estudio lingwístiko demostrando Marugg su konosemento profundo di hulandes i papiamentu.[1]
Meskos ku Boeli van Leeuwen, kende tabata su amigu, e bida riba e isla di Kòrsou tabata hunga parti sentral den su storianan. Marugg a buska un manera pa demostrá e paradohanan entre e eksistensia individual i e bida den komunidat. Su estilo si ta otro. Kaminda Van Leeuwen ta lusi su mes ekstravagante i ku hopi atenshon pa grupo, Marugg tabata mas moderá, melankóliko i mas di fokus riba e ser individual.
E delaster añanan di su bida e tabata keha di un bistá ku tabata sigui bai atras, kual a kousa ku e no tabata den un estado mas pa skirbi i lesa. Tambe el a pèrdè un pia un aña promé ku el a fayesé dor di un infekshon.
Aunke e tabata kriá kristian, Marugg no tabata tin kreensia. Su falta di religion tabata un gran motivashon pa skirbi, asina e tabata buska sentido den su bida.
Obra
[editá | editá fuente]- 1958 – Weekendpelgrimage
- 1967 – In de straten van Tepalka
- 1976 – Afschuw van licht; gedichten 1946-1951
- 1988 – De morgen loeit weer aan (novela)
- 1990 - De morgen loeit weer aan (poesia)[1]
- 1992 - Un prinsipio pa un dikshonario erótiko papiamentu
- 2009 – De hemel is van korte duur (kolekshon di obra, kompilá pa Aart Broek i Wim Rutgers)
Fuente, nota i/òf referensia
|