Zjudeo-papiamentu
| Zjudeo-papiamentu | ||
|---|---|---|
| Utilisá na | Lista pais | |
| Usuario | Total: "masha poko" (2021)[1] | |
| Famia lingwístiko |
Idiomanan krioyo basá riba portugues
| |
| Álfabèt | alfabet latin (Ortografia di papiamentu) | |
| [Editá Wikidata] · [Manual] | ||
Zjudeo-papiamentu òf papiamentu hudiu ta un dialekto di papiamentu, papiá pa e komunidat hudiu sefardí di Kòrsou. E dialekto muy probablemente a originá den e di dos mita di siglo 17, ora e sefaditanan a establesé nan mes pa promé bes na Kòrsou. Komo idioma di diáspora hudiu e ta kore riesgo di ekstinshon. Zjudeo-papiamentu ta probablemente e úniko dialekto étniko hudiu basá riba un idioma krioyo.[2]
Karakterístika
[editá | editá fuente]Zjudeo-papiamentu i papiamentu komun papiá pa e poblashon no hudiu ta mutuamente komprendibel. Papiamentu ta e idioma prinsipal di e poblashon di Kòrsou. Komunmente ta konsiderá ku papiamentu tabata originalmente un idioma krioyo basa riba idioma portugues ku seguidamente a wòrdu leksifiká di nobo pa e idioma spaño; pero algun lingwista ta argumentá net lo kontrario, esta ku e ta un idioma krioyo basá riba spaño ku influensia fuerte di portugues.
Loke ta diferensiá zjudeo-papiamentu for di papiamentu komun ta ku e ta poseé tantu un kantidat di palabra fiá di idioma hebreo komo un pronunsiashon distinto pa ku hopi di e palabranan komunmente usá den tur variante di papiamentu. Ademas, e palabranan komun aki den e vershon zjudeo-papiamentu ta mas serka di nan ekivalente na spaño òf português, indikando un posibel proseso di dekrioyisashon. Ora papiadónan di kualkier variante di papiamentu ta papia mas formal, nan tin e kustumber di usa sierto palabranan kasi sin hasi kambio algun for di e idiomanan leksikal. Sinembargo, e eskoho di idioma di referensia literario ta diferensiá: papiadó hudiu ta mas inkliná pa preferá portugues i franses, mientras papiadó yu di Kòrsou no hudiu típikamente ta usa palabranan spaño den e mesun konteksto.

Kontraste leksikal
[editá | editá fuente]Den su buki Ta asina? O ta asana? Abla, uzu i kustumber sefardí (1988) tokante palabra i noshonnan di zjudeo-papiamentu, May Henriquez ta duna un tabel ku ta mustra algun di e kontraste leksikal entre e lenguahe di yu di Kòrsou hudiu i no-hudiu.
| Zjudeo-papiamentu | Papiamentu komun |
|---|---|
| afora | afó |
| arepita | repa |
| bañu | baño |
| bisñetu | bisañetu |
| bizjitá (v) | bishitá |
| bizjita (sus) | bishita |
| desparesé | disparsé |
| dignitario | dignatario |
| di repente | di ripiento |
| festehá | selebrá |
| festeho | selebrashon |
| fopá | vupá |
| fora (djesei) | fuera (djesei) |
| gora, gwera | bora |
| goza | gosa |
| granmèrsi | gremesí |
| kamina | kaminda |
| kusta (v) | kosta |
| lanso | laken, laker |
| mata di roza | mata di rosa |
Referensia
|